Egnatia sfidon infrastrukturën moderne/ Fshatrat e Polisit, ende me rrugë të pashtruara

<p>Gjurmët e një prej tre rrugëve më të hershme ilire në Ballkan janë ende në malet e Polisit në Librazhd. Në Dardhë, pranë përroit të Gurrave të Zeza, <strong>pavarësisht se kanë kaluar më shumë se 2300 vjet, segmente të rrugës kandave janë ende të qarta.</strong></p> <p>Në shekujt IV-III&nbsp;para erës tonë, kur u ndërtua, rruga e mori emrin nga krahina e Kandavisë, përmes së cilës kalonte. Ajo lidhte Kandavinë me qytetet fqinje: Pelioni, Skampa e Belshi, por edhe me qytete të tjera të mëdha të Ilirisë, Dyrrahun dhe Apoloninë.</p> <p>Rruga u shërbeu fiseve ilire për rreth dy shekuj, deri në pushtimin e Ilirisë nga Perandoria Romake. Në shekullin e dytë para erës tonë, romakët do të gjenin në këtë zonë një terren të përshtatshëm për të shtruar trasenë e rrugës Egnatia, që lidhi Perëndimin me Lindjen.</p> <p>Ndërsa gjarpëron mes një zone që sot është e mbuluar me kullota, rruga kandave sfidon shekujt, duke u shfaqur në segmente të caktuara në formën e saj origjinale, e shtruar me gurë dhe në një gjerësi rreth dy metër. Gjurmët e saj flasin qartë për mjeshtërinë ndërtimore pararomake në trojet ilire.</p> <p>Zona në të majtë të Shkumbinit ka qenë një pikë strategjike në Ilirinë antike.<strong> Rruga Egnatia, që kalonte në këtë zonë, bashkoi pjesët e pushtuara nga Perandoria Romake, për të krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë të Ballkanit jugor me Romën</strong>.&nbsp;&nbsp;</p> <p>Kandavia ilire ose Polisi i sotëm përshkohet nga dhjetëra rrugë, të vjetra e të reja. Gjurmët e rrugëve të vjetra, koha po i fshin pak nga pak. Por më shumë sesa shekujt që kanë kaluar, rrugët e vjetra ilire dhe Egnatia që i pasoi, janë dëmtuar nga dora e njeriut.</p> <p>Duket paradoks po t’i kthehesh sot historisë së pushtimit romak dhe më pas atij osman, periudha gjatë të cilave në<strong> këto fshatra i shërbenin rrugës Egnatia me stacione, hane, rojtarë dhe mirëmbajtje</strong>.&nbsp;</p> <p><a href="https://www.fibank.al/individe/depozita-dhe-investime/depozita/depozita-e-hapur" target="_blank"><img alt height="100" src="https://www.mcntv.al/sites/default/files/fbank31.gif" style="float:left" typeof="foaf:Image" width="600"></a></p> <p>Nëse historia e shkruar në rrugët e kësaj zone nuk përbën interes për një pjesë të banorëve të saj, për turistët, sidomos ata të huaj, është një atraksion i ri. Shumë prej tyre ndjekin gjurmët e rrugës Egnatia, që pavarësisht degradimit, ruhen këtu më të qarta se kudo tjetër brenda kufijve të Shqipërisë.</p> <p>Rrugët e reja që lidhin lagje e fshatra rrëzë maleve të Polisit herë kryqëzohen e herë i mbivendosen rrugës Egnatia. Në to mund të lëvizësh vetëm me mjete të larta, të cilat vetëm një pjesë e vogël e banorëve kanë mundur t’i sigurojnë.</p> <p>Pavarësisht bukurisë së zonës, sidomos në pranverë, burimeve të shumta ujore dhe masiveve të ahut, <strong>pamundësia ekonomike dhe mungesa e infastrukturës i kanë zbrazur fshatrat e Dardhës dhe Xhyrës</strong>. Rrugët që përdoren prej atyre që kanë mbetur dhe prej turistëve me shpirt aventure, <strong>edhe sot pas më shumë se 22 shekujsh, nuk e sfidojnë dot rrugën e ndërtuar nga romakët për kuaj e qerre</strong>.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/N1woNyoj2dY?si=kzvAvi_-dNxFuXwO" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>