Socializmi kërkon një diktator!

Ideja e komunizmit – ndarja e përbashkët e pronës prodhuese është aq e vjetër sa grekët e lashtë dhe konceptimi i Platonit për Republikën Ideale.

Kjo nënvizon një ndryshim thelbësor në konceptimin e njeriut në botëkuptimet klasike liberale dhe botëkuptimet socialiste.

A ka njeriu një natyrë themelore dhe të pandryshueshme?

Apo natyra njerëzore është një substancë e lakmueshme që mund të shpaloset si argjila në duart e skulptorit duke i vendosur qeniet njerëzore në rregullime dhe ambiente radikalisht të ndryshme shoqërore?

Liberalët klasikë kanë argumentuar për të parën, se qeniet njerëzore janë në thelb ato që janë: qenie mjaft të arsyeshme, të vetë-interesuara, të udhëhequr nga qëllimet e përmirësimit personal. Dilema sociale për një shoqëri humane të drejtë është se si të nxitet një rend institucional politik dhe ekonomik për të shfrytëzuar ato cilësi të pandryshueshme në natyrën njerëzore, në mënyrë që të përparojë përmirësimi i njeriut në përgjithësi. Përgjigja klasike liberale është në thelb sistemi i lirisë natyrore të Adam Smith-it me rendin e tij të hapur, konkurrues të tregut të lirë.

Anëtarët e asaj që po shfaqej si lëvizja socialiste në fund të shekullit të XVIII dhe në shekullin XIX argumentuan të kundërtën. Ata këmbëngulnin që nëse njerëzit ishin egoistë, lakmitarë, të paqartë dhe të pandjeshëm ndaj rrethanave të njerëzve të tjerë, kjo ishte për shkak të institucionit të pronës private dhe sistemit të saj të lidhur me tregun.

Por koncepti thelbësor i parajsës që vjen në tokë është që natyra e njeriut mund dhe duhet të ndryshojë. Ka pak vende në shkrimet e Karl Marksit në të cilat ai në të vërtetë flet për institucionet dhe punën e shoqërisë socialiste që do të vijonin pas rrëzimit të kapitalizmit.

Dilema, shpjegon Marksi, është se edhe pas rrëzimit të sistemit kapitalist, mbetjet e sistemit të mëparshëm do të përshkonin shoqërinë e re socialiste.

Mjeti institucional për ta çbërë këtë, tha Marksi, është “diktatura e proletariatit”.

Me fjalë të tjera, derisa masat të çlirohen nga mentaliteti individualist dhe kapitalist, në të, ata duhej të “riedukoheshin” nga një elitë politike e vetë-emëruar që ka çliruar mendjen e vet nga vetëdija e rreme kapitaliste. Në emër të lirisë së ardhshme të epokës së re socialiste, duhet të mbretërojë një diktaturë e përbërë nga ata që dinë se si njerëzimi duhet të mendojë e të veprojë.

Në të njëjtën kohë, diktatura është e domosdoshme për të shtypur çdo përpjekje të ish-shfrytëzuesve kapitalistë për të rikthyer fuqinë e tyre mbi pronën. Kjo shpjegon gjithashtu pse faza socialiste e “diktaturës së proletariatit” nuk mund të përfundonte kurrë në asnjë prej regjimeve revolucionare të frymëzuara nga Marksistët gjatë njëqind viteve të fundit. Natyra njerëzore nuk po pret të rimodelohet si dylli, në një formë dhe përmbajtje të re njerëzore.

Gjithashtu, pasi ndërmarrja private u shfuqizua përmes shoqërizimit të mjeteve të prodhimit dhe u fut nën kontrollin dhe drejtimin e qeverisë socialiste, një plan qendror ekonomik ishte thelbësor. Nëse jo ndërmarrësit individualë të motivuar nga fitimi në drejtimin e ndërmarrjeve private, atëherë diçka tjetër duhet të përcaktojë se çfarë prodhohet, ku, kur dhe për cilin qëllim.

Drejtimi i mjeteve të kolektivizuara të prodhimit “të njerëzve” kërkon një plan të centralizuar që ka të bëjë me hartimin, zbatimin dhe imponimin e tij për të gjithë, për të mirën e shoqërisë në tërësi. Kjo do të thotë jo vetëm që druri dhe çeliku duhet të nga shteti në shoqërinë socialiste, por kështu duhen dhe njerëzit.

Asnjë cep i jetës së përditshme – forma, përmbajtja, cilësia ose karakteristikat e saj- nuk ishte i lirë nga kontrolli dhe përcaktimi i shtetit të gjithë-fuqishëm dhe gjithëpërfshirës socialist. Dizajni dhe zbatimi i tij në përpjekje ishin vërtet “totalitare”. Mund të ketë qenë Benito Mussolini, babai i fashizmit, i cili ka krijuar termin “totalitarizëm” si kuptim “gjithçka në Shtet, asgjë kundër Shtetit, asgjë jashtë Shtetit”. Por askund gjatë shekullit të kaluar nuk ishte imponuar kjo më me këmbëngulje sesa në vendet komuniste të modeluara nga modeli i Bashkimit Sovjetik, siç ishte krijuar nga Vladimir Lenin dhe u institucionalizua në mënyrë të tmerrshme nga Josef Stalin dhe pasardhësit e tyre.

BURIMI: Foundation for Economic Education, shkrim nga Richard M Ebeling, professor i BB&T për etikën dhe udhëheqjen e ndërmarrjeve të lira në Citadel në Charleston, Karolina e Jugut.