Dy Shqipëritë e Edi Ramës

Fredi Beleri 

Fotografia është bërë në vitin 1903. Ajo paraqet 87 djem, 11 vajza, tre mësues dhe një prift, të gjithë me një shprehje të ngrysur në fytyrë ndërsa shikojnë drejt objektivit. Poshtë, me shkronja të mëdha, shkruhet: Nxënësit e shkollës greke të Vunoit, në Himarë. Vunoi është fshati i nënës së kryeministrit shqiptar Edi Rama. Në një intervistë të fundit për Kathimerini, ai pretendoi se askush në Vuno nuk fliste greqisht. Fotografia tregon të kundërtën.

Pikat që Rama paraqet në intervistë janë, fatkeqësisht, po aq të dobëta. Ai foli gjatë për çështjen e të drejtave të pronësisë, e cila është një nga dy problemet më të mëdha në vend aktualisht (tjetri është korrupsioni). Problemi u shfaq pasi regjimi komunist shtetëzoi të gjitha pasuritë në vitet 1950. Kanë kaluar 35 vjet që nga rënia e regjimit dhe Rama ka qenë kryeministër për 13 nga këto vite, duke e lënë Shqipërinë si të vetmin vend ish-komunist në Evropë që ende nuk e ka zgjidhur këtë çështje.

Rama miratoi një ligj në vitin 2020 për të drejtat e pronësisë, i cili ende nuk është zbatuar. Në vitin 2024, si pjesë e kuadrit të anëtarësimit, Shqipëria mori përsipër ndaj Bashkimit Evropian që do të lëshonte tituj pronësie deri në vitin 2030. Që atëherë nuk është bërë asgjë. Përkundrazi, askush nuk e di sa prona janë regjistruar dhe kush janë pronarët e tyre ligjorë, pasi autoritetet nuk e bëjnë publike këtë informacion, në shkelje të ligjit ekzistues.

Të dhënat sasiore për kthimin e pronave flasin shumë. Sipas regjistrit të tokës, procesi në nivel kombëtar thuhet se është rreth 60% i përfunduar. Megjithatë, në bashkitë ku jeton kryesisht minoriteti grek në Shqipëri, këto përqindje mbeten shumë të ulëta. Ato nuk kalojnë 10% në Himarë, 20% në Finiq dhe 30% në Dropull.

Dhe kjo është arsyeja pse qeveria shqiptare refuzon të publikojë të dhëna të detajuara për kthimin e pronave sipas bashkive, veçanërisht për Himarën dhe zonat jugore në përgjithësi. Ajo nuk dëshiron të zbulojë diskriminimin e pafavorshëm ndaj minoritetit grek.

Diskriminim i ngjashëm është i dukshëm edhe në çështjen e investimeve strategjike dhe atyre në shkallë më të vogël. Nuk ka asnjë emër grek në informacionin për investitorët e publikuar nga Këshilli Territorial, i cili, në mënyrë tronditëse, drejtohet nga vetë Rama. Fakt është se grekët etnikë që arrijnë të sigurojnë të drejtat e tyre të pronës kanë vetëm një mundësi për të shfrytëzuar pasuritë e tyre, dhe kjo është t’i shesin ato.

Rama iu referua gjithashtu zhvillimit të turizmit, i cili ekziston pavarësisht mungesës së plotë të infrastrukturës. Ajo që është interesante, megjithatë, është se ai mbështetet tërësisht në kapital vendas – asnjë i huaj nuk ka ardhur të investojë në vend. Për më tepër, organizatat ndërkombëtare raportojnë se shumica e këtyre fondeve nuk janë siguruar përmes kanaleve ligjore. Mungesa e investitorëve të huaj lidhet si me pamundësinë për të konkurruar me fonde të dyshimta, ashtu edhe me korrupsionin. Një model i tillë zhvillimi nuk është i qëndrueshëm.

Në të njëjtën intervistë, Rama shfaq një lloj shmangieje ndaj disa fjalëve apo situatave. Ai i referohet sistematikisht banorëve me origjinë greke si “njerëz që flasin greqisht” dhe pretendon se kryetari i bashkisë së Himarës (i zgjedhur prej tij), Vangjel Tavo, ka një prind grek dhe një shqiptar, ndërkohë që të gjithë e dinë se të dy janë grekë. Edhe vetë Tavo e shfrytëzon origjinën e tij greke për t’i shërbyer retorikës së Partisë Socialiste të Shqipërisë.

Duke m’u referuar mua, Rama thotë se “Ajo që ndodhi në të kaluarën me individin që përfundoi në burg në vend që të shërbente si kryetar bashkie, ishte ters.” Do të doja të theksoja se kam një emër, në fakt dy: një që u deklarua në gjendjen civile gjatë regjimit komunist, kur na u mohuan të drejtat tona themelore fetare, Fredi, dhe tjetrin, që ma dhanë më vonë, kur u pagëzova, Dionysios. Dhe burgosja ime nuk ishte një ngjarje “e pafat”. Ndjekja ime penale ishte rezultat i një skeme të organizuar personalisht nga Rama (rastësisht, prokurori që ai përzgjodhi për të ngritur akuza ndaj meje është dënuar më pas për një çështje tjetër dhe tani ndodhet në burg). Një vendim nga Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut pritet së shpejti, i cili do të shqyrtojë atë që ndodhi gjatë asaj periudhe.

Në përfundim, kemi dy pamje të ndryshme të Shqipërisë. Nga njëra anë është imazhi i paraqitur zyrtarisht nga kryeministri shqiptar Edi Rama dhe, nga ana tjetër, ai që pasqyrohet në raportet e Komisionit Evropian dhe Parlamentit Evropian, të cilat flasin për ndërhyrje të rrjeteve kriminale të organizuara në administratën shtetërore, mangësi në sundimin e ligjit, shkelje të të drejtave të minoriteteve dhe vonesa në reformat.

Nuk është rastësi, për më tepër, që rreth një milion qytetarë kanë lënë vendin gjatë kohës që Rama ka qenë në pushtet. Në fund të fundit, këto janë dy Shqipëritë. Pyetja nuk është se cila prej tyre paraqitet, por cila mbizotëron.

Si një shënim në fund, do të doja të përmendja se Rama tha gjithashtu, në intervistën për Kathimerini, se “Nëse do të kisha rrënjë greke, do të isha shumë i lumtur dhe krenar, por nuk kam.” Megjithatë, në Arkivat e Përgjithshme Shtetërore Greke ekziston një certifikatë e lëshuar nga priftërinjtë e fshatit Vuno në Himarë, e datës 9 tetor 1846. Ajo deklaron se në vitet 1824-1825, dhjetëra burra nga Vunoi luftuan përkrah Spyros Milios në Mesolongji. Tre prej tyre – Spyros, Giannis dhe Fotos Kolekas – janë paraardhës të drejtpërdrejtë të Aneta Kolekës, nënës së ndjerë të Ramës. Kështu që kryeministri shqiptar mund të ndihet tani krenar edhe për rrënjët e tij greke.

/ Kathimerini /