"The Guardian": Britanikët të shqetësuar që SHBA dhe BE po kërcënojnë Albin Kurtin  

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se është i përgatitur të marrë në konsideratë zgjedhjet e parakohshme në komunat me shumicë serbe në Veri të Kosovës, ndërkohë që disa burime britanike shprehën shqetësimin se SHBA dhe BE po bëjnë një gabim duke kërcënuar aleatin e tyre me ndëshkim për mënyrën se si i ka menaxhuar Kurti përplasjet e fundit të dhunshme në rajon. Një ish-ambasador i Mbretërisë së Bashkuar tha se i dërguari i BE-së në Kosovë duhet të qëndrojë mënjanë, ndërsa kryetarja e Komisionit për Punë të Jashtme të Mbretërisë së Bashkuar, Alicia Kearns, paralajmëroi SHBA-në kundër ndëshkimit joproporcional të Kurtit.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se Kurti kishte bërë gabime dhe se do ta takonte bashkë me kancelarin gjerman, Olaf Scholz. Kriza u përshkallëzua të hënën pasi qeveria e Prishtinës dërgoi kryetarët e komunave, të mbështetur nga policia e Kosovës, në zyrat e komunave veriore të dominuara nga serbët pas zgjedhjeve që serbët etnikë i kishin bojkotuar. Shumica e serbëve etnikë të zonës nuk e kanë pranuar kurrë shpalljen e pavarësisë së Kosovës nga Serbia në vitin 2008 dhe e konsiderojnë Beogradin kryeqytetin e tyre, më shumë se dy dekada pas kryengritjes së shqiptarëve të Kosovës kundër sundimit represiv serb.

Shqiptarët etnikë përbëjnë më shumë se 90% të popullsisë në Kosovë, por serbët e veriut kanë kërkuar prej kohësh zbatimin e një marrëveshjeje të ndërmjetësuar nga BE të vitit 2013 për krijimin e një asociacioni të komunave autonome në zonën e tyre. Pas përleshjeve të së hënës në rrugë, që lanë të plagosur 30 anëtarë të misionit të KFOR-it, NATO tha se po dërgonte 700 trupa shtesë për të forcuar misionin prej 4,000 trupash të KFOR. Trupat kanë mbrojtur bashkitë nga turmat nacionaliste serbe. Presidenti serb, Aleksandar Vuçiç, ka vendosur ushtrinë e tij në gatishmëri të plotë luftarake dhe ka urdhëruar njësitë që të afrohen më afër kufirit.

Duke folur në një konferencë për sigurinë në Bratislavë, Kurti tha: “Nëse do të kishte protestë paqësore për zgjedhje të parakohshme, do të kishte mirëkuptimin tim, por jo turmat me shkronjën Z ​​(një simbol pro-rus) që qëllojnë kundër ushtarëve dhe policëve, që hedhin granata, duke thirrur 'vrit, vrit'. Kësaj turme fashiste, ne nuk ia dorëzojmë Republikën tonë demokratike. Nëse duan protesta paqësore që kërkojnë zgjedhje të parakohshme, ata kanë një kryeministër që është më se i gatshëm t'i dëgjojë dhe ndoshta të bjerë dakord me ta”. Ai ngriti pyetjen se ku duhej të punonin kryetarët e bashkive në tre zyrat e kontestuara të bashkisë, një kërkesë kyçe e SHBA. 

SHBA dhe BE i kanë tërhequr vërejtje aleatit të tyre, Kosovës, për përshkallëzimin e tensioneve me Serbinë, duke thënë se përdorimi i forcës për të vendosur kryebashkiakë në zonat etnike serbe të Kosovës minoi përpjekjet për të përmirësuar marrëdhëniet e trazuara dypalëshe. Ambasadori amerikan në Kosovë, Jeff Hovenier, tha: “Do të habitesha nëse ndonjë zyrtar i qeverisë kosovare do të mund të vizitonte SHBA-në në këtë kohë”.

Por Kearns tregoi dallime mes qëndrimeve të SHBA-së dhe asaj zyrtare të Mbretërisë së Bashkuar, duke shkruar: “Qëndrimi që po merret ndaj Kosovës është joproporcional. Mungesa e parandalimit ndaj Beogradit tregon mungesë ekuilibri dhe moskoherencë strategjike. Dështimi për të penguar milicinë e armatosur dhe financuesit e tyre rrezikon të inkurajojë përshkallëzimin e mëtejshëm.”  Ajo tha se Kosova duhet të lejohet të anëtarësohet në Këshillin e Europës.

Mark Dickinson, një ish-i dërguar britanik në Ballkanin Perëndimor, tha: “Cila është koha më e shkurtër për të shpëtuar fytyrën përpara se i dërguari i BE-së Miroslav Lajçak të ketë një kërkesë të madhe për të 'kaluar më shumë kohë me familjen e tij'? Nuk e kam problem që Kurti, dhe fatkeqësisht Kosova, të fajësohet dhe të ndëshkohet. Mund ta duroj edhe që Vuçiç t'i shpëtojë kësaj. Por nëse BE-ja dështon të pranojë se ajo gjithashtu ka kontribuar shumë në këtë fatkeqësi, ne mund të presim vetëm përsëritje.”

Në raundin më të fundit të bisedimeve, Presidenti serb Vuçiç, refuzoi të nënshkruajë një marrëveshje që ofronte njohje reciproke të Serbisë dhe Kosovës, si dhe një shkallë autonomie për serbët në Veri të Kosovës që nuk e kanë pranuar kurrë sundimin e udhëhequr nga shqiptarët nga Prishtina. Bojkoti serb i zgjedhjeve lokale në Veri i lejoi shqiptarët etnikë të merrnin kontrollin e këshillave lokale me një pjesëmarrje prej më pak se 3.5%. Propozimi i Kurtit është që nëse dhuna përfundon, zgjedhjet e reja mund të mbahen shumë përpara përfundimit të mandatit të mbetur dyvjeçar të kryetarëve të komunave.

Patrick Wintour/ The Guardian/