Dioksidi i karbonit i çliruar nga industria dhe transporti shihen si shkaku kryesor i ngrohjes globale. Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike muajin e kaluar vlerësoi se duhet shfrytëzuar çdo mundësi që redukton sasinë e këtij gazi të lëshuar në atmosferë. Një prej këtyre mundësive, edhe pse modeste, është thithja e dioksidit të emetuar të karbonit (direct air capture – DAC). Si është e mundur kjo?
Fabrika më e madhe e këtij lloji hapet më 8 shtator në Islandë. E operuar nga kompania zvicerane inxhinierike Climeworks, uzina, e njohur si Orca, do të zvogëlojë çdo vit vëllimin e emetimeve me një sasi dioksidi karboni ekuivalente me atë që lëshojnë 870 makina. Orca do të rrisë kapacitetin e përgjithshëm global të DAC me rreth 50%, duke i shtuar dhjetëra e më shumë fabrikave më të vogla të ngjashme që kanë nisur punën në Evropë, Kanada dhe SHBA.
Fabrika përbëhet nga tetë kuti me madhësinë e kontejnerëve të transportit, secila e pajisur me një duzinë ventilatorësh që tërheqin ajrin. CO2 filtrohet, përzihet me ujë dhe pompohet në puse të thella nëntokësore, ku gjatë disa viteve kthehet në gur. Në këtë mënyrë, ai hiqet në mënyrë efektive nga qarkullimi në atmosferë dhe nuk ndot mjedisin.
Nisja e Orca-s vjen pas një kontrate 10 milionë dollarëshe të Climeworks që u nënshkrua javën e kaluar me gjigantin e sigurimeve Sëiss Re. Kompania e sigurimeve në thelb po blinte një vëllim të caktuar të krediteve të kompensuara të karbonit për të “korrigjuar” gjurmën e saj të karbonit. Climeworks nuk e ka zbuluar publikisht çmimin e tij për ton, por një deklaratë për shtyp e Swiss Re e përshkroi atë si "disa qindra dollarë".
Ky model biznesi - shitja e kompensimeve - është mënyra se si Climeworks po i afrohet një problemi kryesor për industrinë e sapolindur DAC: Si të fitoni para. Alternativa është shitja e CO2 të mbledhur te prodhuesit, të cilët mund ta përdorin atë si lëndë e parë për çimento dhe produkte të tjera, ose për kompanitë e naftës që, për ironi, e përdorin atë për të ndihmuar në shpimin e naftës. Por ata klientë janë mësuar më shumë me çmimet rreth 100 dollarë për ton.
Meqenëse tregu i kompensimit të karbonit, në tërësi, është i mbushur me kompensime të lira dhe të dyshimta, disa emetues mund të jenë të gatshëm të paguajnë, si Swiss Re (dhe Coca Cola dhe Microsoft, gjithashtu klientë të mëdhenj të Climeworks), për një kompensim të madh. Nga ana tjetër, ky kapital do të ndihmojë në shkallën e DAC dhe do të ulë koston; ekspertët parashikojnë se mund të arrijë 150 dollarë për ton në 5-10 vitet e ardhshme.
Orca ka të ngjarë së shpejti të zbehet nga projektet konkurruese në SHBA dhe Skoci që pritet të dalin online në dy vitet e ardhshme. Por edhe atëherë, pa shumë investime publike dhe private, industria do të jetë larg 10 milionë tonëve në vit që Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë thotë se janë të nevojshme deri në vitin 2030.
/ Quartz /
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
