Belgjika pranon të mbyllë reaktorët e vjetër bërthamorë

Qeveria belge ka arritur një marrëveshje për mbylljen e shtatë reaktorëve bërthamorë të vjetërsuar deri në vitin 2025.

Reaktorët, të vendosur në dy termocentrale në Doel dhe Tihange, kanë qenë prej kohësh të diskutueshëm. Ato janë mbyllur vazhdimisht për kontrolle sigurie dhe kanë ngjallur frikë në vendet fqinje. Një kompromis u arrit pas disa vitesh debati dhe bisedimesh brenda natës nga ministrat e qeverisë.

Plani në parim u konfirmua në një konferencë për shtyp të enjten.

Mbyllja do të fillojë në vitin 2022 me qëllim që të dy impiantet të çmontohen dhe të prishen në mënyrë të sigurt deri në vitin 2045, raporton agjencia e lajmeve Reuters.

Disa reaktorë në termocentrale, të operuar nga kompania e shërbimeve Engie, kanë qenë funksionale që nga vitet 1970 dhe kanë qenë prej kohësh një burim shqetësimi rajonal.

Tensionet u ndezën në vitin 2015, kur planet për të përdorur reaktorët përtej jetës së tyre 40-vjeçare të projektimit u përballën me ankesa që vinin nga qytetet përtej kufijve aty pranë.

Qyteti gjerman i Aachen filloi t'u ofronte banorëve tableta jodi në vitin 2017 për shkak të frikës së sigurisë për reaktorët në Tihang pas mbylljeve për çarje dhe rrjedhje uji.

Debati se si të trajtohet çështja bërthamore është zvarritur për vite me rradhë me ndarje të mprehta midis palëve në qeveri, të cilat kishin caktuar 2021 si afatin përfundimtar për zgjidhjen e çështjes.

Kryeministri Alexander De Croo tha se ishte e mundur që reaktorët më të rinj të ndërtuar në lokacione mund të zgjeroheshin si një rrjet sigurie, por shtoi se kjo ishte "shumë e pamundur".

Vendi nuk do t'i kthejë plotësisht shpinën teknologjisë bërthamore si pjesë e marrëveshjes së kompromisit, me 100 milionë euro (113 milionë dollarë; 84 milionë £) për t'u investuar në kërkime, duke përfshirë impiantet më të vogla, modulare të energjisë bërthamore.

Pyetjet në lidhje me energjinë bërthamore vazhdojnë të ndajnë Evropën mes një shtytjeje për vendet në mbarë botën për të kaluar nga karburantet fosile në burime më të pastra të energjisë që nuk janë aq ndotëse për klimën.

Komisioni Evropian pritet të paraqesë një listë klasifikimi të energjisë së gjelbër në janar, e cila do të gjykojë se cilat burime shihen si të qëndrueshme dhe të pranueshme për investime si pjesë e angazhimeve për neutralitetin e karbonit.

Disa vende të varura nga energjia bërthamore, si Franca, kanë kërkuar që ajo të përfshihet në planin e taksonomisë, por vende të tjera, si Gjermania, kanë treguar kundërshtim.

Gjermania është e angazhuar të mbyllë centralin e saj të fundit bërthamor deri në fund të vitit të ardhshëm dhe qeveria e saj e re synon të heqë gradualisht qymyrin deri në vitin 2030.