Shejh Hasina, ikona pro-demokracisë që u bë autokrate

Zonja Hasina ka mbikëqyrur përparimin ekonomik të Bangladeshit, por kritikët thonë se ajo gjithashtu është kthyer në autokratike

Kryeministrja e Bangladeshit, Sheikh Hasina Wazed, ka dhënë dorëheqjen dhe është larguar nga vendi pas javësh protestash të udhëhequra nga studentët që u shndërruan në trazira vdekjeprurëse mbarëkombëtare.

76-vjeçarja iku me një helikopter të hënën në Indi, thanë raportet, ndërsa mijëra protestues sulmuan rezidencën e saj zyrtare në kryeqytetin Dhaka.

Kjo sjell një fund të papritur të mbretërimit të kryeministrit më jetëgjatë të Bangladeshit, e cila ka qenë në pushtet që nga viti 2009 dhe ka sunduar vendin për më shumë se 20 vjet në total.

E vlerësuar me mbikëqyrjen e përparimit ekonomik të vendit të Azisë Jugore në vitet e fundit, zonja Hasina filloi karrierën e saj politike si një ikonë pro-demokracisë.

Megjithatë, vitet e fundit ajo është akuzuar se është kthyer në autokrate dhe se po shtyp çdo kundërshtim ndaj sundimit të saj. Arrestimet e motivuara politikisht, zhdukjet, vrasjet jashtëgjyqësore dhe abuzimet e tjera janë rritur të gjitha nën zonjën Hasina.

Në janar, ajo fitoi një mandat të katërt të paprecedentë si kryeministre në zgjedhjet e janarit, të cilësuara gjerësisht nga kritikët si mashtrim dhe të bojkotuara nga opozita kryesore.

Si erdhi në pushtet Shejh Hasina?

E lindur në një familje myslimane në Bengalin Lindor në vitin 1947, zonja Hasina e kishte në gjak politikën.

Babai i saj ishte udhëheqësi nacionalist Sheikh Mujibur Rahman, "Babai i Kombit" i Bangladeshit, i cili udhëhoqi pavarësinë e vendit nga Pakistani në 1971 dhe u bë presidenti i parë i tij.

Në atë kohë, zonja Hasina kishte krijuar tashmë një reputacion si udhëheqëse studentore në Universitetin e Dhakës.

Babai i saj u vra me shumicën e anëtarëve të familjes së tij në një grusht shteti ushtarak në vitin 1975. Vetëm zonja Hasina dhe motra e saj më e vogël mbijetuan ndërsa po udhëtonin jashtë vendit në atë kohë.

Pasi jetoi në mërgim në Indi, zonja Hasina u kthye në Bangladesh në vitin 1981 dhe u bë udhëheqëse e partisë politike të cilës i përkiste babai i saj, Liga Awami.

Ajo u bashkua me partitë e tjera politike për të mbajtur protesta pro-demokratike në rrugë gjatë sundimit ushtarak të gjeneralit Hussain Muhammed Ershad. E shtyrë nga kryengritja popullore, zonja Hasina u bë shpejt një ikonë kombëtare.

Ajo u zgjodh për herë të parë në pushtet në vitin 1996. Ajo fitoi meritën për nënshkrimin e një marrëveshjeje për ndarjen e ujit me Indinë dhe një marrëveshje paqeje me kryengritësit fisnorë në juglindje të vendit.

Por në të njëjtën kohë, qeveria e saj u kritikua për shumë marrëveshje biznesi të supozuara korruptive dhe se ishte shumë e nënshtruar ndaj Indisë.

Ajo më vonë humbi nga ish-aleati i saj i kthyer në armiq, Begum Khaleda Zia nga Partia Nacionaliste e Bangladeshit (BNP), në 2001.

Si trashëgimtare të dinastive politike, të dyja gratë dominuan politikën e Bangladeshit për më shumë se tre dekada dhe dikur njiheshin si "begumet që luftojnë". Begum i referohet një gruaje myslimane të rangut të lartë.

Vëzhguesit thonë se rivaliteti i tyre i ashpër ka rezultuar që bombat e autobusëve, zhdukjet dhe vrasjet jashtëgjyqësore të bëhen dukuri të rregullta.

Zonja Hasina përfundimisht u kthye në pushtet në vitin 2009 në zgjedhjet e mbajtura nën një qeveri të përkohshme.

Një e mbijetuar e vërtetë politike, ajo duroi arrestime të shumta ndërsa ishte në opozitë, si dhe disa atentate, duke përfshirë një në 2004 që i dëmtoi dëgjimin e saj.

Ajo gjithashtu u ka mbijetuar përpjekjeve për ta detyruar atë në mërgim dhe çështjeve të shumta gjyqësore në të cilat ajo është akuzuar për korrupsion.

E nxitur nga lëvizja pro-demokracisë në vitet 1980 dhe fillim të viteve 1990, zonja Hasina u bë një ikonë kombëtare.

Çfarë ka arritur ajo?

Bangladeshi nën drejtimin e zonjës Hasina paraqet një pamje të kundërt. Kombi me shumicë myslimane, dikur një nga më të varfrit në botë, ka arritur sukses të besueshëm ekonomik nën udhëheqjen e saj që nga viti 2009.

Tani është një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në rajon, madje duke ia kaluar fqinjit të saj gjigant Indinë. Të ardhurat e saj për frymë janë trefishuar në dekadën e fundit dhe Banka Botërore vlerëson se më shumë se 25 milionë njerëz janë nxjerrë nga varfëria në 20 vitet e fundit.

Pjesa më e madhe e kësaj rritjeje është nxitur nga industria e veshjeve, e cila përbën shumicën dërrmuese të eksporteve totale nga Bangladeshi dhe është zgjeruar me shpejtësi në dekadat e fundit, duke furnizuar tregjet në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Azi.

Duke përdorur fondet e veta të vendit, kreditë dhe ndihmën për zhvillim, qeveria e zonjës Hasina ka ndërmarrë projekte të mëdha infrastrukturore, duke përfshirë urën kryesore Padma me vlerë 2.9 miliardë dollarë përtej Ganges.

Cila është polemika rreth saj?

Protestat e fundit ishin sfida më serioze me të cilën u përball zonja Hasina që nga marrja e detyrës dhe pasojnë një zgjedhje shumë të diskutueshme në të cilën partia e saj u rizgjodh për një mandat të katërt radhazi parlamentar.

Mes thirrjeve në rritje që ajo të jepte dorëheqjen, ajo kishte mbetur sfiduese. Ajo i dënoi agjitatorët si "terroristë" dhe bëri thirrje për mbështetje për "të shtypur këta terroristë me dorë të fortë".

Trazirat e fundit në Dhaka dhe gjetkë filluan me një kërkesë për të hequr kuotat në vendet e punës në shërbimin civil, por u shndërruan në një lëvizje më të gjerë anti-qeveritare.

Në vazhdën e pandemisë, Bangladeshi ka qenë duke luftuar me koston e përshkallëzuar të jetesës. Inflacioni është rritur në qiell, rezervat e saj valutore kanë rënë ndjeshëm dhe borxhi i saj i jashtëm është dyfishuar që nga viti 2016.

Kritikët kanë fajësuar për këtë keqmenaxhimin e qeverisë së zonjës Hasina dhe thonë se suksesi i mëparshëm ekonomik i Bangladeshit ndihmoi vetëm ata që ishin afër Ligës Awami të zonjës Hasina për shkak të korrupsionit endemik.

Ata thonë gjithashtu se përparimi i vendit ka ardhur me çmimin e demokracisë dhe të drejtave të njeriut dhe pretendojnë se qeverisja e zonjës Hasina është shënuar nga masa autoritare shtypëse kundër kundërshtarëve të saj politikë, kritikuesve dhe medias. Qeveria dhe zonja Hasina i kanë mohuar këto akuza.

Pse po përballet qeveria e Bangladeshit me kaq shumë zemërim?

Në muajt e fundit, shumë drejtues të lartë të BNP-së u arrestuan, së bashku me mijëra mbështetës pas protestave anti-qeveritare, një kthesë e jashtëzakonshme për një lider që dikur luftoi për demokracinë shumë-partiake.

Qeveria e zonjës Hasina mohoi kategorikisht pretendimet se ishte pas abuzimeve, por gjithashtu kufizoi ashpër vizitat e gazetarëve të huaj që dëshironin të hetonin akuza të tilla.