Një qytet i madh Maya është zbuluar shekuj pasi u zhduk nën tendën e xhunglës në Meksikë.
Arkeologët gjetën piramida, fusha sportive, xhade që lidhin rrethet dhe amfiteatro në shtetin juglindor të Campeche.
Ata gjetën kompleksin e fshehur të cilin e kanë quajtur Valeriana, duke përdorur Lidar, një lloj studimi lazer që harton strukturat e varrosura nën bimësi.
Ata besojnë se është i dyti për nga dendësia pas Calakmulit, që mendohet të jetë vendi më i madh i Majave në Amerikën e lashtë Latine.
Ekipi zbuloi tre vende në total, të cilat janë sa kryeqyteti i Skocisë Edinburgh, "rastësisht" kur një arkeolog shfletoi të dhëna në internet.
Kur zoti Auld-Thomas përpunoi të dhënat me metodat e përdorura nga arkeologët, ai pa atë që të tjerëve u kishte munguar, një qytet i madh antik që mund të ketë qenë shtëpia e 30-50,000 njerëzve në kulmin e tij nga viti 750 deri në 850 pas Krishtit.
Ky është më shumë se numri i njerëzve që jetojnë sot në rajon, thonë studiuesit. Z. Auld-Thomas dhe kolegët e tij e quajtën qytetin Valeriana sipas një lagune aty pranë.
Nuk mund të jemi të sigurt se çfarë çoi në shkatërrimin dhe braktisjen eventuale të qytetit, por arkeologët thonë se ndryshimi i klimës ishte një faktor kryesor.
Valeriana ka "shenjat dalluese të një kryeqyteti" dhe ishte e dyta vetëm për nga dendësia e ndërtesave pas vendit spektakolar Calakmul, rreth 100 km larg (62 milje).
Është "i fshehur në pamje të qartë", thonë arkeologët, pasi është vetëm 15 minuta shëtitje nga një rrugë kryesore pranë Xpujil, ku tani jetojnë kryesisht njerëzit Maja.
Nuk dihen fotografi të qytetit të humbur, sepse "askush nuk ka qenë ndonjëherë atje", thonë studiuesit, megjithëse njerëzit vendas mund të kenë dyshuar se kishte rrënoja nën tumat e dheut.
Qyteti, i cili ishte rreth 16.6 km katrore, kishte dy qendra kryesore me ndërtesa të mëdha rreth 2 km (1.2 milje) larg njëra-tjetrës, të lidhura me shtëpi të dendura dhe xhade.
Ajo ka dy sheshe me piramida tempujsh, ku njerëzit e Majave do të kishin adhuruar, thesare të fshehura si maskat e lodhit dhe do të kishin varrosur të vdekurit e tyre. Kishte gjithashtu një fushë ku njerëzit do të kishin luajtur një lojë të lashtë me top.
Lufta dhe pushtimi i rajonit nga pushtuesit spanjollë në shekullin e 16-të kontribuan në zhdukjen e shteteve të qyteteve Maya.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
