Në zemër të një oazi në Arabinë Saudite veriperëndimore, është zbuluar një qytet antik i ndërtuar midis viteve 2400 dhe 2000 para Krishtit, gjatë epokës së bronzit.
Vendbanimi është veçanërisht domethënës sepse përfaqëson një seksion themelor të evolucionit njerëzor në një zonë të shkretëtirës: kalimi nga një shoqëri nomadësh, gjuetarësh dhe grumbulluesish, në një shoqëri të ulur brenda komplekseve urbane, fillimet e qyteteve moderne kushtuar bujqësisë dhe blegtorisë.
Qyteti afërsisht 4000-vjeçar, i quajtur al-Natah nga arkeologët, u gjet falë projektit të përbashkët kërkimor ndërkombëtar të Projektit Arkeologjik Khaybar Longue Durée, i cili hetoi tërësisht Oazin e Khaybar.
Oaza ndodhet në rajonin e Hejazit në zonën perëndimore të Gadishullit Arabik, rreth 150 kilometra në veri të Medinës, një qytet me një histori shumë të pasur dhe mijëravjeçare të populluar nga afërsisht 1.3 milionë banorë.
Nga rrënojat e lashta të Hajbarit u konstatua se oaza ishte e banuar në të kaluarën nga fise hebreje arabe, para pushtimit nga myslimanët në shekullin e VII pas Krishtit. Ajo që nuk dihej ishin sekretet e mbajtura nga muret e saj të larta të zeza prej bazalti, një shkëmb i bollshëm lavë.
Ky qytet 4000-vjeçar u zbulua dhe u përshkrua nga një ekip kërkimor ndërkombëtar i udhëhequr nga shkencëtarë francezë nga Qendra Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore (CNRS).
Studiuesit e koordinuar nga profesori Guillaume Charloux shpjeguan për Agence France Press (AFP) se përmes imazheve të sitit arkeologjik të marra nga lart, dolën themelet e shtëpive dhe shtigjeve, falë të cilave u bë e mundur të drejtoheshin më mirë gërmimet.
Nga puna u përcaktua se al-Natah ishte një qytet i fortifikuar prej 2,6 hektarësh, i karakterizuar nga rreth pesëdhjetë shtëpi, një ose dy kate.
Sipas arkeologëve, vendbanimi antik ishte i ndarë në një zonë banimi, një administrative ku pushteti ishte i centralizuar dhe ku ndoshta banonte një figurë e rangut të lartë shoqëror dhe një nekropol.
Një detaj interesant qëndron në faktin se deri rreth 15 vjet më parë studiuesit besonin se zona veriperëndimore e Gadishullit Arabik në të kaluarën ishte e thatë dhe e populluar vetëm nga komunitete nomade.
Megjithatë, me zbulimin e mureve në Oazën Tayma, gjithçka ndryshoi, duke imagjinuar se këto oaze ishin në gjendje të mbështesin komunitetet e para të vendosura në zonë.
Ekspertët nuk e dinë pse, por ata besojnë se qyteti mbeti i populluar për një mijëvjeçar, përpara se të braktisej rreth vitit 1300 para Krishtit.
Brenda saj u gjetën qeramikë, armë, vegla pune dhe objekte të tjera që sugjeronin ekzistencën e një shoqërie "relativisht të përparuar" për kohën.
Ato nuk ishin aq të sofistikuara sa objektet e tjera të epokës së bronzit të tilla si një shpatë e shndritshme 3000-vjeçare me një dorezë të gdhendur të ndërlikuar e gjetur në një varr në Nördlingen, Gjermani, por ata ende treguan një vendbanim të lulëzuar, në zhvillim të periudhës që gjendej atje në zemër të shkretëtirës.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
