Si e ndryshoi rrotullimin e Tokës një digë hidroelektrike në Kinë (VIDEO)

Ndërtimi i një digë në Kinë që u siguron qytetarëve një burim energjie të pastër dhe shumë të nevojshëm, mund të jetë shkatërrimtar për mjedisin. Për më tepër, furnizimi me ujë i digës është e mjaftueshme për të ndryshuar rrotullimin e Tokës. Që nga shpallja e projektit prej 30 miliardë dollarësh, zyrtarët kinezë janë përballur me diskutime të mëdha nga shkencëtarët dhe aktivistët e mjedisit. Por shumë besojnë se diga përfundimisht do të rezultojë në katastrofë.

Disa shqetësime përfshijnë atë të ndotjes së digave, ndotjen e tokës, rrëshqitjen e tokës, largimin e banorëve pasi më shumë se 1.3 milion njerëz tashmë janë detyruar të zhvendosen, shkatërrimin e vendeve historike, së bashku me zonën e kafshëve që edhe ajo është e rrezikuar. Qeveria më në fund pranoi se projekti ishte i konceptuar keq, pas viteve të studimit të digës një nga pjesët më spektakolare të inxhinierisë në historinë kineze, por dëmi është bërë tashmë.

Megjithatë, diga nuk është e gjitha e keqe. 32 gjeneratorët e fundit ku secila gjeneron 50 MW energji hynë në veprim në fund të korrikut të vitit të kaluar dhe uji i nxehtë i prodhuar ka fuqi të mjaftueshme për të gjeneruar rreth 22.5 milion kilovat energji e cila është e barabartë me rreth 15 reaktorë bërthamorë. Kjo nuk shkakton shqetësime në lidhje me materialet radioaktive, dhe është një gjë shumë e mirë, sidomos pas ngjarjeve bërthamore të Çernobilit dhe Fukushima, kështu që efektet negative të ndërtimit të saj mund të shpërfillen nga shumica, kryesisht për shkak të faktit se është një mënyrë e pastër dhe efektive për të dhënë energji për një popullsi që lulëzon.

Implikimet e digës shtrihen shumë përtej ndikimit të saj në mjedis dhe aftësinë e saj për të siguruar energji shumë të nevojshme, pasi ajo po ndryshon gjithashtu se si rrotullohet vetë Toka.

Një ndryshim në një masë të asaj madhësie do të ndikojë në rrotullimin e Tokës për shkak të një fenomeni të njohur si "momenti i inercisë", që është inerciteti i një trupi rrotullues të ngurtë në lidhje me rotacionin e tij. Momenti i inercisë së një objekti në lidhje me një bosht të dhënë përshkruan sa e vështirë është të ndryshohet lëvizja këndore në atë aks. Sa më e gjatë të jetë distanca e një mase në boshtin e rrotullimit të saj, aq më ngadalë do të rrotullohet. Ju nuk mund ta dini, por ju shihni shembuj të kësaj në jetën e përditshme. Për shembull, një patinator për tu rrotulluar më shpejt do të tërheqë krahët e tij të ngushtë në trupin e tij, dhe në këtë mënyrë të zvogëlojë momentin e tij të inercisë. Në mënyrë të ngjashme, një zhytës që përpiqet të kalojë me shpejtësi do të sjellë trupin e tij në një pozitë të ngritur.

Ngritja e 39 trilion kilogramë ujë 175 metra mbi nivelin e detit do të rrisë momentin e inercionit të Tokës dhe kështu të ngadalësojë rrotullimin e tij. Megjithatë, ndikimi do të jetë jashtëzakonisht i vogël. Shkencëtarët e NASA-s llogaritën se zhvendosja e një mase të tillë do të rriste gjatësinë e ditës me vetëm 0.06 mikrosekonda. Gjithashtu do të zhvendos pozicionin e poleve me rreth dy centimetra (0.8 inç). Vini re se një ndryshim në masën e ndonjë objekti në Tokë në lidhje me boshtin e tij të rrotullimit do të ndryshojë momentin e inercisë, edhe pse shumica e ndërrimeve janë shumë të vogla për t'u matur (por mund të llogariten).

Megjithatë për të mos u shqetësuar, rrotullimi i Tokës ndryshon shpesh, me variablat e ndryshëm të shtuar në ekuacion. Së pari, Hëna gradualisht po largohet nga Toka, duke ndryshuar gjithnjë kaq pak rrotullim të Tokës. Tërmetet (si ai në Japoni në vitin 2011) gjithashtu ndihmojnë përgjatë procesit (tërmeti i njëjtë ndryshoi rrotullimin e Tokës me 2.68 microseconds). Për më tepër, çdo pesë vjet apo më shumë, gjatësia e ditës rritet dhe zvogëlohet për rreth një milisekonda, ose rreth 550 herë më e madhe se ndryshimi i shkaktuar nga tërmeti japonez.