Kush e tradhtoi Anne Frank?

Një hetim 6-vjeçar ka zbuluar se kush tradhtoi Anne Frank, se si ajo u zbulua nga nazistët në vitin 1944.

Anne dhe shtatë hebrenj të tjerë u zbuluan nga nazistët më 4 gusht të atij viti, pasi ishin fshehur për gati dy vjet në një aneks sekret mbi një magazinë anash kanalit në Amsterdam. Të gjithë u deportuan dhe Anne vdiq në kampin Bergen Belsen në moshën 15-vjeçare.

Një ekip që përfshinte një ish-agjent të FBI -së amerikane Vincent Pankoke dhe rreth 20 historianë, kriminologë dhe specialistë të të dhënave identifikuan një figurë relativisht të panjohur, noterin hebre Arnold van den Bergh, si një të dyshuar kryesor në zbulimin e strehës.

Disa ekspertë të tjerë theksuan se provat kundër tij nuk ishin përfundimtare.

Anëtari i ekipit hetues Pieter van Tëisk tha se pjesa e rëndësishme e provave të reja ishte një shënim i panënshkruar për babain e Anne, Otto, i gjetur në një dosje të vjetër të hetimit të pasluftës, duke përmendur në mënyrë specifike emrin Van den Bergh dhe duke pretenduar se ai dha informacionin.

Në shënim thuhej se Van den Bergh kishte akses në adresat ku fshiheshin hebrenjtë si anëtar i Këshillit Hebre të Amsterdamit të kohës së luftës dhe ua kishte kaluar listën me adresat nazistëve për të shpëtuar familjen e tij.

Tëisk tha se vetëm katër nga 32 emrat fillestarë mbetën pas studimit dhe Van den Bergh ishte i dyshuari kryesor.

Hetuesit konfirmuan se Otto, i vetmi anëtar i familjes që i mbijetoi luftës, ishte në dijeni të shënimit, por zgjodhi të mos fliste kurrë për të publikisht.

Van Tëisk spekuloi se arsyet e Frankut për të heshtur në lidhje me akuzën kishin të ngjarë që ai nuk ishte i sigurt se ishte i vërtetë, pasi ai nuk do të donte që informacioni të bëhej publik dhe të ngjallte urrejtje ndaj Van den Bergh-ut dhe tre vajza të fajësoheshin për diçka që mund të kishte bërë babai i tyre.

Otto "kishte qenë në Aushvic", tha Van Tëisk. "Ai e dinte se njerëzit në situata të vështira ndonjëherë bëjnë gjëra që nuk mund të justifikohen moralisht."

Ndërsa anëtarët e tjerë të Këshillit Hebre u dëbuan në 1943, Van den Bergh mundi të qëndronte në Holandë. Ai vdiq në vitin 1950.

Historiani Erik Somers i institutit holandez NIOD për studimet e luftës, holokaustit dhe gjenocidit vlerësoi hetimin e gjerë, por ishte skeptik për përfundimin e tij.

Ai vuri në pikëpyetje qendrën e shënimit anonim në argumentet për përgjegjësinë e Van den Bergh dhe tha se ekipi bëri supozime për institucionet hebraike të Amsterdamit të kohës së luftës që nuk mbështeten nga kërkime të tjera historike.

Sipas Somers, ka shumë arsye të mundshme që Van den Bergh nuk u deportua kurrë pasi "ai ishte një njeri me shumë ndikim".

Miep Gies, një nga ndihmësit e familjes, e mbajti të sigurt ditarin e Anës derisa Otto u kthye dhe e botoi për herë të parë në vitin 1947. Që atëherë është përkthyer në 60 gjuhë dhe ka pushtuar imagjinatën e miliona lexuesve në mbarë botën.

Fondacioni i Shtëpisë së Anne Frank nuk ishte i përfshirë në hetimin e rastit, por ndau informacion nga arkivat e tij për të ndihmuar.

Drejtori Ronald Leopold tha se kërkimi kishte "gjeneruar informacione të reja të rëndësishme dhe një hipotezë magjepsëse që meriton kërkime të mëtejshme".

Duke përdorur teknikat moderne të kërkimit, u përpilua një bazë të dhënash master me lista të bashkëpunëtorëve holandezë, informatorë, dokumente historike, të dhëna policore dhe kërkime të mëparshme për të zbuluar pista të reja.

Dhjetëra skenarë dhe vendndodhje të të dyshuarve u vizualizuan në një hartë për të identifikuar një tradhtar, bazuar në njohuritë për vendin e fshehjes, motivin dhe mundësinë.

Gjetjet e studimit të ri do të botohen në një libër të autores kanadeze Rosemary Sullivan, "Tradhtia e Anne Frank", i cili do të publikohet të martën.

Drejtoresha e organizatës hebraike holandeze CIDI , e cila lufton antisemitizmin, i tha Reuters se shpresonte se libri do të jepte një pasqyrë të rrethanave të kohës së luftës të popullsisë hebreje të Amsterdamit.

“Nëse kjo kthehet në 'judenjtë e bënë këtë' do të ishte për të ardhur keq. Nazistët ishin përfundimisht përgjegjës,” tha Hanna Luden nga CIDI .