Përpara Rothsçajlldëve dhe shumë përpara Rokfelerëve, një familje e vetme gjermane dominonte tregtinë globale dhe bankat tregtare. Fuggerët kishin pothuajse monopol mbi tregtinë e bakrit në shekullin e 16-të dhe patriarku i tyre, Jakob ishte, në bazë të çdo standardi të mundshëm, një nga njerëzit më të pasur që ka jetuar ndonjëherë. Megjithatë, në qytetin e tyre të lindjes në Bavari, Augsburg, kujtimi i kësaj dinastie katolike romake nuk ruhet nga një pasuri e pallatit, por nga një zhvillim modest që pretendon të jetë projekti më i vjetër i banesave sociale në botë.
Fuggerei, siç njihet kompleksi, vazhdon, njësoj siç ka ndodhur që nga themelimi i tij në 1521, të strehojë disa nga banorët më me pak fat të Augsburgut. Rreth 150 përfituesit e trashëgimisë së Jakobit jetojnë në 67 shtëpi me tarraca të mbuluara me tjegulla ngjyrë okër, në një vend të rrethuar me mure pranë zemrës mesjetare të qytetit.
Një banore aktuale e këtij kompleksi, Ilona Barber, 71 vjeç, thotë se priti tre vjet për një nga apartamentet e lakmuara pasi luftoi mbijetesë me pensionin e saj shtetëror. Qiraja e saj vjetore është vetëm 88 cent– ekuivalente me shumën që kërkohej çdo vit kur Jakob krijoi projektin.
Barber, një ish-këngëtare e country dhe soul, ndan shtëpinë e saj prej 60 metrash katrorë me dy mace, dy qen dhe disa kërpudha. Pa Fuggerei, thotë ajo, do të jetoja "nën një urë". Mirënjohja e saj shfaqet në kopjen e portretit të Jakobit të Albrecht Dürer që zë një vend të spikatur në banesën e saj. Ajo është e rrethuar, si një faltore në miniaturë, nga tre qirinj të kuq.
Ndërsa shënon 500-vjetorin me një festë njëvjeçare, Fuggerei po tërheq vëmendjen për aftësinë e tij jo vetëm për të strehuar banorët, por për të mbajtur ndjenjën e fortë të komunitetit që mungon kryesisht në zhvillimet tregtare përreth. Doris Herzog, një punonjëse sociale që mbështet banorët e Fuggerei, thotë se komuniteti është aq i lidhur saqë vepron si një sistem informal paralajmërues. Si shembull, ajo tregon se si kjo e ka alarmuar ndonjëherë për sëmundje të rënda mes banorëve, të cilat përndryshe mund të mos ishin munguar.
“Një person merr gazetën [lokale] çdo ditë dhe më pas e ndan atë me fqinjin pasi të ketë mbaruar, rreth dy orë më vonë,” thotë ajo. "Nëse gazeta nuk vjen kur është radha juaj për ta marrë atë, e kupton se ka një problem."
Qëndrueshmëria e Fuggerei - e cila gjatë pesë shekujve ka siguruar strehim për mijëra njerëz, duke përfshirë një paraardhës të Mozart - vazhdon të tërheqë kureshtjen ndërkombëtare. Vizitorët e mëparshëm kanë qenë nga Mikhail Gorbachev dhe Mbreti i Jordanisë, te turmat e planifikuesve të qytetit dhe nëpunësve civilë. Në një pasdite me diell të së shtunës këtë maj, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen mbërriti nga Brukseli për të parë projektin dhe për t'iu drejtuar personaliteteve të mbledhur në Sallën e Artë të stilit venecian të Augsburgut për një festë të përvjetorit të 500-të të Fuggereit.
Projekti, tha ajo, mund të ofrojë frymëzim për rindërtimin eventual të Ukrainës së shkatërruar nga lufta dhe u zotua se do ta përhapë idenë me presidentin Volodymyr Zelenskyy. Evropa, shtoi ajo, kishte nevojë për "më shumë Fuggereis".
Atmosfera e kompleksit pasqyron pjesërisht dizajnin e tij. Secila prej banesave - të cilat u rindërtuan dhe pajisën me energji elektrike dhe tualete moderne pasi u dëmtuan në Luftën e Dytë Botërore - ka një hyrje individuale, secila me një zile dere në formë të ndryshme. Por siti përmban zona të përbashkëta, duke përfshirë një kishëz baroke, një kopsht birre dhe një sallë, ku shërbehen mëngjeset javore, pa pagesë. Banori më i vjetër është 93 vjeç dhe më i vogli shtatë muajsh. Të gjithë mund të qëndrojnë për aq kohë sa dëshirojnë. Pak largohen para se të kenë nevojë për kujdes gjatë gjithë kohës.
Banorët përballen edhe me disa detyrime, krahas privilegjeve. Aplikantët në Fuggerei duhet të jetojnë në Augsburg, të demonstrojnë se kanë nevojë me të vërtetë dhe, më e rëndësishmja, të jenë katolikë romakë. Ata duhet të angazhohen për t'u lutur tri herë në ditë për mirëqenien e familjes Fugger. Lutjet janë private, dhe për këtë arsye të pazbatueshme. Por Ilona thotë se ata që e kalojnë ritualin do të duhet të japin llogari për neglizhencën e tyre "kur të ngrihen në qiell".
Një mbyllje e orës 22:00, e vendosur fillimisht për të mbrojtur banorët e Fuggerei nga të dehurit që enden rrugëve, mbetet gjithashtu në fuqi. Ata që qëndrojnë jashtë përtej afatit paguajnë një gjobë deri në 1 euro për ripranim, në varësi të shkallës së vonesës.
Alexander Erbgraf Fugger-Babenhausen, anëtar i gjeneratës së 16-të të familjes, thotë se, pavarësisht interesit të gjerë, askush deri më tani nuk e ka përsëritur saktësisht modelin e Fuggerei-t për një komunitet. Ai është aktualisht një nga tre anëtarët e familjes që mbikëqyr fondacionin bamirës që financon punën e kompleksit.
Fugger-Babenhausen, një bankier investimesh me flokë të argjendtë, thotë se suksesi i Fuggerei-t buron nga ngushtësia e qëllimeve të tij. Ekuivalentët modernë të Jakobit, si Elon Musk, janë më të interesuar për zgjidhjet që – në gjuhën moderne tregtare – janë “të shkallëzueshme”, sugjeron ai.
“Mendoj se është e gabuar të përpiqesh të krijosh një zgjidhje për të gjithë,” thotë Fugger-Babenhausen, i cili rrëfen se është një social-libertarian, dyshues ndaj skemave të mëdha dhe gjithëpërfshirëse. “Nëse shikoni amerikanët, donatorët e rinj”. . . ka të bëjë me ndikimin më të madh që mund të kem me një dollar të vetëm. Ne jemi një fondacion i vogël që ka një ndikim shumë lokal.”
Suksesi i vazhdueshëm i menaxhimit të Fuggerei-t varet sa nga planifikimi fiskal që sheh përpara, aq edhe nga suksesi i tij si një eksperiment social. Për të siguruar që investimi i tij prej 10 000 Gulden do të vazhdonte t'i shërbente një të mirë publike për "përjetësinë", Jakob Fugger krijoi një llogari bankare që nominalisht i përkiste shenjtit mbrojtës të Augsburgut, Ulrich. Ai e përdori atë për të krijuar paga për shkaqe lokale.
Ndërsa Jakob nuk la trashëgimtarë, nipi i tij më pas krijoi një strukturë ligjore për organizatën që vazhdon të financojë Fuggerei. Që nga lufta 30-vjeçare në shekullin e 17-të, investimet e saj kanë qenë kryesisht në pylltari dhe jo në financa.
Fugger-Babenhausen është krenar për disiplinën e familjes në ruajtjen e themelit në shekuj që nga ajo kohë, pavarësisht nga rënia e fuqisë.
"Askush nuk i zbrazi llogaritë bankare," thotë ai. “Fakti që askush nuk e ka prishur atë në 500 vjet është mbresëlënës dhe unë do të punoj shumë për të mos e prishur në brezin tim.”
Sidoqoftë, Fugger-Babenhausen, i frymëzuar nga dhurimet në SHBA, dëshiron të jetë "pak më kreativ" me investimet e fondacionit. Ai ka idenë e përdorimit të të ardhurave për të ringjallur disa nga përpjekjet e tjera bamirëse të Jakobit, duke përfshirë një spital. Një shpërthim i murtajës së pari e shtyu patriarkun - duke u përballur me kritika të ashpra nga Martin Luther - t'i kushtonte një pjesë të pasurisë së tij kauzave sociale. Paralelet me nevojat e ngritura nga pandemia e koronavirusit nuk humbasin në familje, sipas Fugger-Babenhausen.
Në një variant më modern, modeli Fuggerei mund të laicizohet. "Unë nuk mendoj se katolicizmi në vetvete është përgjigja," thotë Fugger-Babenhausen për kriteret e pranimit të projektit, të cilat familja ka konsideruar t'i rishikojë.
Fondacionet që kërkojnë të imitojnë Fuggerei-t mund të zëvendësojnë lutjet e detyrueshme me një moment vetë-reflektimi, sugjeron Fugger-Babenhausen.
Megjithatë, kodi që rregullon sitin origjinal në Augsburg do të mbetet i paprekur. “Ne vendosëm që nuk duam të prekim thelbin e asaj që u shkrua 500 vjet më parë,” thotë ai.
/ Me shkurtime nga Financial Times /
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
