Çfarë e bën pandeminë Covid-19 kaq të vështirë për t’u vënë nën kontroll? Transmetimi i heshtur nga pacientët asimptomatikë është pjesërisht përgjegjës, por një hulumtim i kryer në Gjermani sugjeron që virusi SARS-CoV-2 ka zhvilluar një strategji tjetër mbresëlënëse për të përparuar me sukses: aftësia për të krijuar dy vatra të veçanta brenda një bartësi - e para në fyt, e dyta në mushkëri. Kolonizimi i parakohshëm i fytit është përgjegjës për vonesën e rrezikshme midis një personi me potencial për të infektuar të tjerët dhe fillimit të simptomave.
Ky zbulim u bë nga Profesor Christian Drosten, virolog që bashkëpunoi në provën e parë diagnostikuese për virusin SARS-CoV-2 jashtë Kinës. Studimi i tij u publikua në revistën shkencore “Nature” në fillim të këtij muaji.
Në fund të janarit të këtij viti, kur transmetimi i koronavirusit brenda Evropës u supozua se ishte në nivele minimale, ekipi i Prof. Drosten mori mostra nga mushkëritë dhe grykët e një grupi të vogël të banorëve të Mynihut që përjetonin simptoma të buta Covid-19. Studiuesit gjetën nivele të larta të replikimit viral në grykë.
"Ajo që na habit është fakti se dy lloje të popullimit të virusit, gjë që vërtet vërteton ndarje të ndryshme të virusit," thotë Prof. Drosten.
"Virusi riprodhohet duke krijuar dy popullsi të ndryshme, të cilat gjithashtu replikohen në mënyrë autonome. Kjo është një karakteristikë diskriminuese, një lloj sjelljeje krejt tjetër, që nuk është parë te viruset si Sars (sindromi i rëndë akut i frymëmarrjes)”.
"Sars shkon drejt e në mushkëri dhe fillon të replikohet atje. Mushkëritë janë plot me ind imunitar, dhe kundërpërgjigjja e sistemit imunitar na bën ne të ndihemi të sëmurë. Pra, me SARS, edhe para se virusi të grumbullohet në një përqendrim që e bën atë infektiv, pacienti ndihet mirë. Me një virus të tillë, izolimi i rasteve bazuar në simptoma është i lehtë – fillimisht ke simptomat, pastaj merr aftësinë për të infektuar të tjerë”.
Patogjeni përgjegjës për pandeminë Covid-19 shpesh krahasohet me virusin Sars 2002–3 - të dy janë koronaviruse të reja dhe të dyja shkaktojnë simptoma të frymëmarrjes akute - megjithatë, Sars ishte përgjegjës për 774 vdekje, ndërsa vdekjet e shkaktuara nga Covid-19 kanë arritur në 130 000 dhe janë në rritje.
Prof Drosten beson se mbartja në grykë e virusit SARS-CoV-2 shpjegon nivelin alarmues të transmetimit. Studimi i tij u përqendrua në rastin e një individi të prekur që infektoi 14 persona të tjerë nga grimcat e dala nga grykët përmes kollës apo teshtimave, që vuri në lëvizje një zinxhir të infeksioneve koronavirus që çuan në atë që u cilësua si shpërthimi i Mynihut.
“Virusi mbërrin dhe replikohet në fyt, dhe gjithçka që pacienti ndien është një kruajtje ose dhimbje apo edhe asgjë. Ndërsa virusi replikohet në një përqendrim infektiv, ende nuk ka ndonjë reagim nga sistemi juaj imunitar", thotë ai.
“Vetëm disa ditë më vonë, kur virusi përhapet nga fyti në mushkëri, simptomat shfaqen. Në atë pikë, ju tashmë e keni përhapur virusin prej disa ditësh. Siç e dimë tani, rreth 45% e të gjitha ngjarjeve infektive (me koronavirusin) ndodhin para shfaqjes së simptomave”.
Testim agresiv
Si shumica e shkencëtarëve, edhe prof. Drosten thotë se testimi në masë është thelbësor për të fituar luftën me pandeminë. Ai beson se qasjet e reja që synojnë identifikimin e infeksionit në fazat e tij më të hershme do të ndihmojnë për të mbyllur hendekun mes diagnostikimit të infeksionit dhe transmetimit të virusit.
"Edhe nëse i identifikoni pacientët në ditën e shfaqjes së simptomave dhe menjëherë i izoloni ata, tashmë e keni humbur gjysmën e kohës që ju duhet për të parandaluar të gjitha infeksionet," tha ai.
Testet PCR (tamponi) gjurmon materialin gjenetik të virusit, por derisa të dalë rezultati, infeksioni ka përparuar dhe ka nisur të shpërndahet. Ky lloj testi ka saktësi në rastet kur infeksioni ka zënë vend mirë te bartësi. Pra ka gjasa që ky test të gabojë në rastet kur infeksioni është në fazë fillestare.
Testi aerologjik, i cili tregon nëse një person ka zhvilluar antitrupa kundër virusit, që do të thotë se ka pasur prani të tij, nuk bën asgjë për të ndaluar kalimin nga i infektuari te një person i shëndoshë.
Premtuese duken testet antigjene për përdorim në shtëpi. Dr. Drosten thotë se këto teste diagnostikojnë infeksionin edhe pa u shfaqur simptomat, kështu që çdo person mund të testohet menjëherë pas kontaktit me një të infektuar.
Këto teste kërkojnë punë për t’u zhvilluar. Dr. Drosten thotë se prototipat e parë të tyre do të testohen në laboratorë dhe për 2-3 muaj do të jenë në treg.
Antiviralët
Prof. Goossens është koordinator i projektit të projektit PREPARE, i ngritur në vitin 2014 si një platformë për gatishmërinë evropiane kundër epidemive në zhvillim. Ai thotë se që testimi duhet kombinuar me trajtime antivirale. Qëllimi i këtyre ilaçeve do të jetë ndalimi i replikimit të virusit pasi të jetë krijuar një infeksion.
Antiviralët efektivë të shoqëruar me teste që kryhen në shtëpi kanë potencialin për të zvogëluar në masë të madhe pranimet në spital, thotë Prof. Goossens. “Nëse, për shembull, një person i moshuar zhvillon simptoma, ju mund t'u jepni atyre një test që kryhet në shtëpi, dhe nëse ata janë pozitivë për virusin, ata menjëherë mund të fillojnë të marrin një ilaç antiviral, dhe kjo shpresojmë që të zvogëlojë numrin e të moshuarve të pranuar në spital”.
Laboratorët në të gjithë Evropën të lidhur me projektin PREPARE aktualisht po kryejnë prova mbi trajtime antivirale të destinuara fillimisht si mjete juridike për një sërë kushtesh, duke përfshirë Ebolën, virusin HIV dhe malarjen.
“Zhvillimi i një ilaçi të ri zgjat pesë deri në 10 vjet, kjo është arsyeja pse ne i kemi kthyer sytë nga ilaçet ekzistuese. Brenda një muaji, duhet të kemi disa rezultate paraprake që tregojnë nëse ilaçet për të cilat ne po testojmë funksionojnë apo jo”, thotë Prof. Goossens.
Gjurmimi i kontakteve
Sipas mendimit të Prof Drosten, Evropa do të duhet të shikojë përtej diagnostikimit dhe trajtimeve ekzistuese për ta mposhtur koronavirusin në mungesë të një vaksine. Ai beson se shpresa jonë më e madhe është të bashkojmë testimin diagnostikues me gjurmimin e kontakteve duke përdorur teknologjinë e smartfonëve.
Për këtë qëllim, kompanitë kryesore të teknologjisë po punojnë me aplikacione të dizajnuara për të automatizuar gjurmimin e kontakteve - një proces që aktualisht po rëndon shumë mbi profesionistët e shëndetit publik. Ky program do t'u japë komuniteteve një mënyrë të sigurt për të dalë nga izolimi, thotë Prof Drosten, megjithëse të paktën 70% e evropianëve do të duhet të miratojnë të njëjtin aplikacion që ndërhyrja të jetë efektive.
Ai shpjegon se si do të funksiononte teknologjia. ‘Ju shkruani një simptomë në një prej ndarjeve të caktuara të aplikacionit në telefonin tuaj dhe aplikacioni do të urdhërojë një test diagnostik për ju dhe të identifikojë njerëzit me të cilët keni pasur kontakte në pesë ditët e fundit. Atëherë ju dhe të gjitha kontaktet tuaja mbyllen menjëherë, ndërsa të gjithë të tjerët që nuk dëmtohen nga zinxhiri juaj i transmisionit kanë lirinë të udhëtojnë dhe të punojnë".
Ai thotë se një ndërhyrje e bazuar në aplikacione të shëndetit publik të këtij lloji do t'i jepte Evropës një shans për t’u "ringjallur" pas valës së parë të pandemisë. Pa atë, virusi do të rishfaqet përsëri dhe përsëri, duke rezultuar në episode të përsëritura të karantinimit në të gjithë popullsinë e kontinentit.
"Një qasje e tillë do të ishte shumë më e detajuar dhe më specifike sesa mbyllja totale që ne kemi tani, dhe është ajo që na duhet," tha ai. "Unë nuk shoh ndonjë rrugëdalje tjetër."
/ Horizon Magazine / Përgatiti: Gazmira Sokoli /
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
