CNN/ Sazani dhe Narta në qendër të debatit, projekti i Ivanka Trump përballet me zemërim dhe hetime

Një projekt ambicioz turistik i mbështetur nga Ivanka Trump dhe Jared Kushner po shkakton reagime të forta në Shqipëri, pasi parashikon zhvillimin e një resorti luksoz në Ishullin e Sazanit dhe në zonën e mbrojtur natyrore të Pishë Poro-Nartës.

Në një intervistë të publikuar këtë javë në një podcast amerikan, Ivanka Trump e përshkroi projektin si një mundësi për të zhvilluar një “ishull privat të pabesueshëm dhe të bukur prej 1,400 hektarësh në mes të Mesdheut”, së bashku me pesë milje vijë bregdetare shqiptare që synohet të transformohet në hotele, resorte dhe qendra mirëqenieje.

Megjithatë, projekti ka shkaktuar kundërshtime të forta nga organizatat mjedisore dhe një pjesë e qytetarëve shqiptarë, të cilët argumentojnë se zhvillimi prek një nga zonat më të rëndësishme ekologjike të vendit.

Sipas ambientalistëve, Pishë Poro-Narta ndodhet brenda Peizazhit të Mbrojtur Vjosë-Nartë, habitat i specieve të rralla si foka-murg, breshkat detare, flamingot dhe pelikanët. 

Drejtori i BirdLife Europe, Ariel Brunner, deklaroi se gjatë një vizite në terren në fillim të majit janë konstatuar punime me makineri të rënda, pa shenja të dukshme që tregonin lejet apo autoritetin përgjegjës.

"Nuk kishte asnjë shenjë licence apo lejeje dhe as informacion se kush po kryente punimet", tha Brunner.

Nga ana tjetër, Kryeministri Edi Rama ka mohuar se projekti ka hyrë në fazën e zbatimit. Në një intervistë për CNN, ai deklaroi se ende nuk ekziston një projekt përfundimtar dhe se aktualisht po kryhen vlerësimet e ndikimit në mjedis.

“Nuk ka diçka të tillë si familja e presidentit amerikan që merr përsipër zonat e mbrojtura ku do të ketë flamingo që do të vriten prej tyre”, u shpreh Rama, duke shtuar se zhvilluesit kanë angazhuar ekspertë për të studiuar ndikimin mjedisor.

Kompania Sazan Real Estate Development LLC, e cila përfaqëson investitorët, deklaroi se synimi është krijimi i një destinacioni turistik të klasit botëror, me fokus te administrimi i përgjegjshëm, mbrojtja e mjedisit, krijimi i vendeve të punës dhe përfitimet afatgjata për komunitetet lokale.

“Jemi të entuziazmuar për mundësinë për të bërë një nga investimet më të mëdha private në historinë e rajonit”, deklaroi kryetari i kompanisë, Asher Abehsera.

Debati është intensifikuar edhe për shkak të ndryshimeve ligjore të miratuara në vitin 2024, të cilat lejojnë ndërtimin e strukturave turistike luksoze brenda zonave të mbrojtura. Organizatat mjedisore argumentojnë se këto ndryshime bien ndesh me standardet e Bashkimit Evropian dhe mund të rrezikojnë procesin e integrimit të Shqipërisë.

Komisioni Evropian konfirmoi për CNN se i ka shprehur autoriteteve shqiptare shqetësimet lidhur me ndikimin e mundshëm mjedisor të projektit dhe me zbatimin e ligjit për investimet strategjike.

Ndërkohë, SPAK ka konfirmuar hapjen e një hetimi paraprak lidhur me projektin, pa dhënë detaje të mëtejshme.

Protestat kundër zhvillimit janë zhvilluar si në zonën e Nartës ashtu edhe në Tiranë, ku qytetarët kanë mbajtur pankarta me mesazhin “Shqipëria nuk është në shitje” dhe kanë kërkuar transparencë mbi lejet dhe dokumentacionin e projektit.

Biologu i organizatës PPNEA, Melitjan Nezaj, tha se projekti “është planifikuar brenda një prej ligatinave më të paprekura të Mesdheut” dhe se deri më tani nuk janë bërë publike dokumentet përkatëse.

Sipas PPNEA, një pjesë e dëmeve në dunat ranore të zonës janë tashmë të pakthyeshme, ndërsa punimet e kryera kanë ndikuar në lidhjen natyrore mes Lagunës së Nartës dhe detit.

Ndërsa përplasja mes zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së natyrës vazhdon, projekti i Sazanit dhe Nartës mbetet një nga investimet më të debatuara në Shqipëri, me pyetje ende të hapura për ndikimin e tij real në mjedis dhe komunitetet lokale.