Tregjet globale të energjisë po përballen me një nga tronditjet më të forta të dekadave të fundit. Sulmet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, si edhe kundërpërgjigjja e Teheranit me raketa në zonën e Gjirit Persik, po rrezikojnë eksportet e naftës nga rajoni më i rëndësishëm prodhues në botë.
Sa i madh do të jetë ndikimi varet nga sa do të zgjasë konflikti. Megjithatë, edhe tani pasiguria është e mjaftueshme për të tronditur furnizimet nga një zonë që siguron rreth 20% të naftës në nivel global.
Nëse nuk gjendet shpejt një zgjidhje, çmimet e naftës pritet të rriten ndjeshëm me hapjen e tregjeve të hënën. Nafta e papërpunuar Brent ka arritur rreth 70 dollarë për fuçi në javët e fundit, niveli më i lartë që nga gushti 2025, ndërsa investitorët po përgatiten për një përshkallëzim të luftës në Lindjen e Mesme.
Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndërmorën sulme ushtarake ndaj Iranit të shtunën, duke synuar drejtues të lartë dhe duke e thelluar konfliktin në rajon. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se këto sulme synojnë eliminimin e një kërcënimi për sigurinë e SHBA-së dhe u japin iranianëve mundësinë për të ndryshuar udhëheqjen e tyre.
Deri tani nuk ka konfirmime për dëme në infrastrukturën e naftës dhe gazit si pasojë e sulmeve iraniane.
Shpërthime janë raportuar në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajt, dy eksportues të mëdhenj të naftës. Katari, eksportuesi i dytë më i madh në botë i gazit natyror të lëngshëm (LNG), njoftoi se kishte neutralizuar raketa të drejtuara drejt territorit të tij.
Shpërthime janë dëgjuar edhe në Bahrein dhe pranë ishullit Kharg në Iran, nga ku zakonisht kalon rreth 90% e eksporteve iraniane të naftës. Sipas të dhënave të transportit, Irani kishte transferuar pjesën më të madhe të naftës së depozituar atje në cisterna ditët e fundit.
Deri më tani nuk ka raportime për ndërprerje të transportit përmes Ngushticës së Hormuzit — rruga e ngushtë detare mes Iranit dhe Omanit, përmes së cilës kalojnë rreth 20 milionë fuçi naftë dhe produkte të rafinuara çdo ditë.
Megjithatë, rreziku që cisternat të mbeten të bllokuara në Gjirin Persik ose të bëhen objekt sulmesh është i mjaftueshëm që prodhuesit, tregtarët dhe kompanitë e transportit të rishikojnë planet e tyre. Sipas raportimeve të Reuters, disa kompani të mëdha kanë pezulluar përkohësisht dërgesat përmes kësaj ngushtice.
Kjo situatë pritet të vazhdojë derisa të ketë më shumë siguri për rrugët detare në rajon.
Tarifat e transportit për cisternat janë rritur ndjeshëm dhe pritet të rriten edhe më shumë. Kostoja për transportin e supercisternave nga Lindja e Mesme drejt Kinës është më shumë se trefishuar që nga fillimi i vitit, për shkak të rrezikut të shtuar dhe mungesës së anijeve të disponueshme.
Pyetjet kryesore tani janë: a do të sulmohet drejtpërdrejt infrastruktura energjetike dhe sa shpejt mund të garantojë ushtria amerikane sigurinë e transportit detar në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit?
Ngushtica e Hormuzit nuk është bllokuar kurrë plotësisht. Edhe pse Irani vështirë se mund të mbajë një bllokadë të gjatë, ai ka mundësi të ndërpresë përkohësisht transportin. Marina amerikane ka shumë gjasa të reagojë shpejt, por edhe veprime të shkurtra, si vendosja e minave detare, mund të kenë ndikim të madh në çmime dhe furnizim.
Situata të ngjashme kanë ndodhur edhe më parë. Gjatë luftës Iran–Irak në vitet 1980, Irani sulmoi anije tregtare dhe anije amerikane, duke bërë që presidenti Ronald Reagan të dërgonte forca për të shoqëruar cisternat në kuadër të Operacionit Earnest Will. Në vitet 2007–2008 pati sërish përplasje mes forcave detare iraniane dhe amerikane. Në prill 2023, marina iraniane sekuestroi cisternën Advantage Sweet, të marrë me qira nga kompania Chevron, në Gjirin e Omanit; anija u lirua pas më shumë se një viti.
Aktualisht, tregu global i naftës është relativisht i furnizuar mirë, pasi prodhimi në SHBA, Brazil, Kanada dhe vende të tjera është rritur vitet e fundit.
Arabia Saudite, eksportuesi më i madh i naftës në botë, ka rritur gjithashtu dërgesat e saj, të cilat pritet të kalojnë 7 milionë fuçi në ditë në shkurt — niveli më i lartë që nga prilli 2023, sipas kompanisë analitike Kpler.
OPEC+, që përfshin Organizatën e Vendeve Eksportuese të Naftës dhe aleatë si Rusia, pritet të miratojë një rritje të prodhimit në një takim të dielën.
Megjithatë, nëse ndërpriten rrugët e eksportit nga Lindja e Mesme, këto rritje prodhimi mund të mos mjaftojnë për të kompensuar mungesat, edhe pse Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë disa alternativa eksporti.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
