
Për herë të parë, dy krerë të regjimit brutal të Kamboxhias, “Kmerët e Kuq” janë shpallur fajtorë për gjenocid, raportin Periskopi.
Nuon Chea, 92 vjeç, krahu i djathtë i liderit famëkeq Pol Pot dhe 87 vjeçari Khieu Samphan ish-kryetar shteti u shpallën fajtorë përpara një salle të mbushur me familjarë të viktimave të tyre në Pnom Pen.
Ky ishte vendimi i parë i genocidit dhënë nga gjykata e mbështetur nga OKB për regjimin brutal të Pol Potit 1975-1979.
Deri në dy milionë njerëz, kryesisht nga shumica Khmer, besohet se kanë vdekur gjatë këtyre katër viteve.
Dy udhëheqësit e regjimit më gjakatar komunist në botë, u gjykuan nga një gjykatë e mbështetur nga OKB, nën akuzë për shfarosjen e myslimaneve Cham dhe vietnamezeve etnike.
Nuon Chea dhe Khieu Samphanit që veçse vuanin dënime të përjetshme për krime kundër njerëzimit sërish u janë shqiptuar dënime të njëjta.

Ndër krimet e tyre përmenden edhe përdhunime, martesat me forcë dhe persekutim për bindje fetare. Që të dy u dënuan me burgim të përjetshëm ndërsa ishin duke vuajtur edhe një dënim për krime kundër njerëzimit. Mbi 2 milionë njerëz besohet se kanë vdekur gjatë regjimit jetëshkurtër, por tepër brutal të kmerëve të kuq gjatë viteve 1975-79 në Kamboxhia.
“Kmerët e Kuq” ishin organizata shtetërore e Partisë Komuniste në Kamboxhia e cila me urdhrat e Liderit Pol Potit masakroi miliona qytetarë të pafajshëm.
Por vrasjet në shkallë të gjerë të popullsisë kamboxhiane nuk i përshtaten përkufizimit të ngushtë të gjenocidit sipas ligjit ndërkombëtar, thotë korrespondenti i BBC South East Asia, Jonathan Head, dhe në vend janë ndjekur penalisht si krime kundër njerëzimit.
Vendimet e së premtes do të jenë pothuajse me siguri të fundit nga një përpjekje e pazakontë e drejtësisë transnacionale që ka zgjatur më shumë se një dekadë, shton korrespondenti i BBC.
Çifti u gjet gjithashtu fajtor për shumë krimeve të tjera, duke përfshirë krimet kundër njerëzimit të vrasjes, shfarosjes, skllavërimit dhe torturës.
Gjykatësi Nil Nonn lexoi vendimin e gjatë dhe shumë të parashikuar në një sallë gjyqi në Phnom Penh ku të pranishëm ishin plot njerëz që vuajtën nën diktatin e “Kmerët e Kuq”.
Ai e përshkroi terrorin e regjimit dhe foli për martesat e detyruara ku çifte u urdhëruan të kishin fëmijë.

Por momenti historik erdhi kur Nuon Chea u shpall fajtor për gjenocid për përpjekjen për të zhdukur Cham muslimanë dhe kambodianët etnikë vietnamezë dhe Khieu Samphan u gjet fajtor për genocid kundër Vietnamese etnike.
Studiuesit vlerësojnë se 36% e popullsisë Chame prej 300,000 personash vdiqën nën diktatin e “Kmerët e Kuq”. Pjesa më e madhe e komunitetit vietnamez u dëbuan, dhe 20 mijë të mbetur u vranë.

Udhëheqësi Saloth Sar, i njohur më mirë si Pol Pot, krijoi lëvizjen e “Kmerët e Kuq” që ishte një lëvizje radikale maoiste e themeluar nga intelektualë të arsimuar në Francë.
Ata kërkuan të krijonin një shoqëri të vetëdijshme, agrare: qytetet u zbrazën dhe banorët u detyruan të punonin në kooperativat rurale. Shumë prej tyre u punuan në vdekje ndërsa të tjerët u bënë të uritur, ndërsa ekonomia u zhyt.
Gjatë katër viteve të dhunshme ata ishin në pushtet nga 1975 në 1979, Rouge Khmer torturoi dhe vrau të gjithë ata që perceptohen si armiq, intelektualë, pakica, ish-zyrtarë qeveritarë dhe familjet e tyre.
Shkalla dhe brutaliteti i vrasjeve - shumë prej të cilave dokumentohen me kujdes nga zyrtarët - do të thotë se regjimi mbetet një nga më të përgjakshmet e shekullit të 20-të.
Regjimi u mund në një pushtim vietnamez në 1979. Pol Pot u arratis dhe mbeti i lirë deri në 1997 - ai vdiq nën arrest shtëpiak një vit më vonë.




