UNICEF: Smogu vret 90 fëmijë në një vit në Evropë dhe Azi çdo javë

Trembëdhjetë fëmijë nën moshën një vjeç vdesin çdo ditë në Evropë dhe Azinë Qendrore nga smogu. Kjo është pothuajse 100 në javë, pak më pak se 5000 në vit. Nëse i shtrijmë të dhënat tek fëmijët dhe adoleshentët më të rritur, viktimat janë afër 6000.

Këto janë shifrat dramatike që dolën nga raporti i ri, botuar më 5 shtator nga UNICEF, kushtuar pikërisht ndikimit të ndotjes së ajrit tek të vegjlit, më të prekshëm ndaj smogut sesa të rriturit për shumë arsye.

Shifrat i referohen vitit 2019 dhe 52 vendeve në të dy kontinentet. Është një masakër e vërtetë e heshtur, e lidhur ngushtë me krizën klimatike, sepse shumë nga grimcat toksike që ndotin ajrin rrjedhin nga lëndët djegëse fosile, përdorimi intensiv i të cilave ka përmbytur atmosferën me gazra që ndryshojnë klimën (si dioksidi i karbonit dhe metani) që nga koha e Revolucionit Industrial.

Fëmijët janë veçanërisht të ekspozuar ndaj smogut sepse marrin frymë shumë më shpejt se të rriturit (dy deri në tre herë) dhe shpesh me gojë hapur, për më tepër ata janë më afër nivelit të tokës, ku substancat toksike janë më të përqendruara.

Nëse kësaj i shtojmë një organizëm në zhvillim, me një sistem imunitar të papjekur, kjo shpjegon në mënyrë efektive pse të vegjlit janë në rrezik më të madh nga ndotësit e ajrit.

Ndër më të rrezikshmet nga të gjitha është grimca e imët PM 2.5 , grimcat infiniteminale të së cilës me një diametër të barabartë ose më të vogël se 2.5 mikrometra, janë në gjendje të depërtojnë thellë në sistemin e frymëmarrjes dhe arrijnë në alveolat pulmonare, ku mund të shkaktojnë inflamacion të rëndë.

Sëmundjet kronike të frymëmarrjes si astma dhe sëmundja pulmonare obstruktive kronike (COPD) jo vetëm që promovohen, por edhe përkeqësohen rëndë tek ata që tashmë janë prekur.

Rreziqet e pneumonisë, kancerit dhe sëmundjeve të tjera të frymëmarrjes që janë përgjegjëse për paaftësinë dhe një ulje të ndjeshme të cilësisë së jetës që në moshë të hershme gjithashtu rriten ndjeshëm.

Efektet e smogut janë gjithashtu të rëndësishme në shtatzëni, duke rritur rrezikun e lindjes së parakohshme, peshës së ulët të lindjes dhe abortit.

Gjatë fëmijërisë ato manifestohen me çrregullime pak a shumë serioze të frymëmarrjes, të cilat, ndërsa rriten, mund të çojnë edhe në diabetin e tipit 2 , sëmundje kardiovaskulare (si sulmet në zemër dhe goditjet në tru), kancer dhe gjendje të tjera potencialisht fatale.

Nuk është rastësi që nga 7 deri në 8 milionë vdekje llogariten çdo vit në mbarë botën për shkak të smogut, nga të cilat rreth 240,000 në Bashkimin Evropian dhe 24,000 në Itali, bazuar në një studim të publikuar nga Agjencia Evropiane e Mjedisit (EEA).

“Kur bëhet fjalë për ndotjen e ajrit, mushkëritë më të vogla paguajnë çmimin më të lartë dhe kjo shkakton kërdi në shëndetin dhe zhvillimin e fëmijëve, ndonjëherë duke u kushtuar atyre jetën”, tha Dr Regina de Dominicis, Drejtoreshë e Programit Rajonal të UNICEF-it për Evropën dhe Azinë Qendrore.

Për t'u mbrojtur nga smogu dhe ngrohja globale, është e rëndësishme të reduktojmë si emetimet e ndotësve ashtu edhe gazrat serrë, duke nxitur një tranzicion të shpejtë dhe drastik ekologjik.

Sipas ekspertëve, vetëm në këtë mënyrë do të jemi në gjendje të parandalojmë vdekjet e shumta të shkaktuara nga ndotja e ajrit, veçanërisht nga grimcat e imëta PM 2.5 dhe PM10 - dhe pasojat më katastrofike dhe të pakthyeshme të ndryshimeve klimatike, kërcënimi kryesor ekzistencial për njerëzimit.

Raporti i fundit " Ndryshimet klimatike dhe shëndeti i frymëmarrjes: një deklaratë e pozicionit të Shoqatës Evropiane të Frymëmarrjes" thekson lidhjen e ngushtë midis krizës klimatike dhe përhapjes së sëmundjeve të frymëmarrjes, kjo është arsyeja pse autorët u bëjnë thirrje institucioneve të ulin në mënyrë drastike kufijtë e lejuar të përqendrimeve të ndotësve të ajrit.

Konkretisht, ata kërkojnë reduktimin në 5 mikrogramë për metër kub të PM 2.5 dhe 10 mikrogramë për metër kub të dioksidit të azotit, të njëjtat vlera të rekomanduara nga udhëzimet e OBSH-së.

Për momentin në BE ato janë përkatësisht pesë dhe katër herë më të larta se ky prag i sigurt. Nuk është çudi, duke pasur parasysh se vetëm 0,001 për qind e popullsisë së botës (80,000 njerëz) nuk është e ekspozuar ndaj niveleve të rrezikshme të ndotësve të ajrit.