Zbulohet zambaku i ujit më i madh në botë

Një zambak i madh uji në Kopshtin Botanik Mbretëror të Londrës është zbuluar se i përket një specie të re, pas 177 vjetësh në herbariumin e kopshtit.

Victoria boliviana është specia më e madhe e njohur në botë e zambakëve të ujit, me gjethe që rriten deri në 10 metra të gjera në natyrë, sipas një njoftimi për shtyp nga kopshtet në Kew, në perëndim të Londrës. Shembulli më i madh i specieve mund të gjendet në Kopshtet La Rinconada në Bolivi, me gjethe deri në 10.5 metra në gjerësi.

Gjethja e zambakut gjigant, e cila i përket një prej tre specieve të llojit Victoria, mund të mbajë një peshë prej 176 paund.

"Të kesh këto të dhëna të reja për Victoria dhe të identifikosh një specie të re është një arritje e jashtëzakonshme në botanikë - identifikimi dhe dokumentimi i duhur i diversitetit të bimëve është thelbësor për mbrojtjen e tij dhe përfitimin e qëndrueshëm prej tij," tha Alex Monro, një botanist në Kew dhe një autor i vjetër i studimit të botuar të hënën në revistën Frontiers in Plant Science.

Sipas studimit, specia e sapo identifikuar, V. boliviana, besohej zakonisht dhe gabimisht të ishte Victoria amazonica, një nga dy llojet e njohura më parë të zambakëve gjigantë të ujit.

Humbja e ekzemplarëve të gjallë të specieve origjinale, si dhe mungesa e koleksioneve biologjike të zambakëve gjigantë të ujit, rezultoi në mosmarrëveshje mbi numrin e specieve të njohura dhe emërtimin e gabuar të specieve për pjesën më të madhe të shekujve 19 dhe 20. Qëllimi i studimit ishte përmirësimi i njohurive për zambakët e ujit Victoria.

Një ekip ndërkombëtar i kryesuar nga kopshtari i kërkimit shkencor dhe botanik të Kew, Carlos Magdalena, artistja botanike Lucy Smith dhe studiuesja e gjenomisë së biodiversitetit Natalia Przelomska, së bashku me partnerët nga Herbariumi Kombëtar i Bolivisë, Kopshti Botanik Santa Cruz de La Sierra dhe Kopshti La Rinconada, bënë të parën zbulimin e një zambaku gjigant në më shumë se një shekull.

Ekipi bëri zbulimin duke përpiluar të gjithë informacionin ekzistues nga të dhënat historike, hortikulturën dhe gjeografinë, duke mbledhur një grup të dhënash të karakteristikave të specieve dhe përmes analizës së ADN-së.

Kew është i vetmi vend në botë që rrit të tre llojet e Victoria së bashku, gjë që Magdalena tha se lejoi krahasimin e specieve në një mënyrë të pamundur në natyrë, ku ato rriten në zona të gjera.

Studimi zbuloi se V. boliviana ishte gjenetikisht i ndryshëm nga dy speciet e tjera, por më së shumti i lidhur me V. cruziana, dhe se të dy speciet mund të kenë ndryshuar rreth një milion vjet më parë.

"Për gati dy dekada, unë kam shqyrtuar çdo foto të zambakëve të egër Victoria në internet, një luks që një botanist i shekullit të 18-të, 19-të dhe pjesa më e madhe e shekullit të 20-të nuk e kishte," tha Magdalena, e cila dyshonte se ekzistonte një specie e tretë që nga viti 2006 pasi pa një foto të bimës në internet.

"Kam mësuar shumë në procesin e emërtimit zyrtar të kësaj specie të re dhe kjo ka qenë arritja më e madhe e karrierës sime 20-vjeçare në Kew," tha ai.

Zambaku gjigant mund të shihet në Shtëpinë e Waterlily dhe Konservatorin e Princeshës së Uellsit në Kew Gardens.