Gjykata e Strasburgut: Zvicra shkel të drejtat e njeriut për klimën

Një grup grash të moshuara zvicerane kanë fituar fitoren e parë të çështjes klimatike në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut.

Gratë, kryesisht në të 70-at, thanë se mosha dhe gjinia e tyre i bënë ato veçanërisht të prekshme ndaj efekteve të valëve të të nxehtit të lidhura me ndryshimet klimatike.

Gjykata tha se përpjekjet e Zvicrës për të përmbushur objektivat e saj të reduktimit të emetimeve kishin qenë mjerisht të pamjaftueshme.

Është hera e parë që gjykata e fuqishme vendos për ngrohjen globale.

Aktivistja suedeze Greta Thunberg iu bashkua aktivistëve që festonin në gjykatën në Strasburg të martën.

Gjykata e Strasburgut vendosi se qeveria zvicerane ka shkelur të drejtat e grave duke dështuar në uljen e niveleve të ndotjes në kufijtë e kërkuar: një fakt i kundërshtuar në një padi të ngritur nga më shumë se 2000 gra të moshuara zvicerane të cilat pretendojnë se valët e të nxehtit të nxitura nga ndryshimet klimatike kanë dëmtuar shëndetin dhe cilësinë e tyre të jetës, madje duke shkaktuar rrezikun e vdekjes.

Dy ankesat e tjera u ngritën nga një kryetar bashkie kundër qeverisë franceze dhe e treta nga gjashtë të rinj portugezë kundër 32 vendeve evropiane.

Dy kërkesat e fundit u shpallën të papranueshme edhe pse të tre ankesat pretenduan si bazë të çështjes se dështimi i qeverive për të reduktuar në mënyrë adekuate ndotjen nga ngrohja e planetit u ka shkaktuar dëm, përfshirë shkeljen e të drejtës së tyre për jetë, në mirëqenien e tyre dhe shëndetit mendor.

Kjo është hera e parë që GJEDNJ vendos për një mosmarrëveshje të lidhur me klimën. Nuk ka të drejtë apelimi dhe dënimet janë ligjërisht të detyrueshme.

Megjithëse vendimi do të zbatohet vetëm për Zvicrën, ekspertët thonë se rasti mund të forcojë çështje të ngjashme të të drejtave të njeriut në gjykatat ndërkombëtare.

Qeveritë në mbarë botën kanë firmosur për të reduktuar në mënyrë drastike emetimet e tyre të gazeve serrë.

Por shkencëtarët dhe aktivistët thonë se përparimi është shumë i ngadalshëm dhe bota nuk është në rrugën e duhur për të përmbushur objektivin vendimtar për të kufizuar rritjen e temperaturës globale në 1.5C.