Në 108-vjetorin e masakrës osmane mbi armenët, të cilën një pjesë e vendeve e kanë njohur si gjenocid, Sari Çakmaxhian, përfaqësues i Shoqatës së Armenëve në Shqipëri, kujtoi vendosjen e armeëve të parë në vendin tonë.
Nisi një masakër, duke vrarë e prerë rreth 1.5 milionë armenë. U deportuan në Siri, u vranë pleq e fëmijë. Mbeti një njollë e zezë në histori. Një pjesë e armenëve shpëtuan dhe kaluan në Europë. Rreth 30 armenë që nga 1916 e më vonë u vendosën në Shqipëri, ku gjetën mikpritje. Kur babai im shkoi në Francë dhe u takua me miqtë e tij i thanë në cilin pus je futur.. Në atë kohë në Shqipëri kishte malarie. Ai u tha: Pus? Kur ulëm kokën, pamë ujë të kthjellët e larta, pamë qiell të pastër.
Ka pasur dhe armenë që erdhën më vonë. Disa doktorë dhe dentistë, mes të cilëve edhe babi i Anisa Markarian. Ai ka vënë për herë të parë protezat në Shqipëri.
Çakmaxhian tha se mikpritja e shqiptarëve u dha armenëve një atdhe të dytë. Pikërisht për këtë arsye, armenët nuk u larguan më nga Shqipëria, as në momentet më të vështira të saj.
Kur erdhën armenët, ishin rreth 30. U martuan dhe lindën fëmijë. Gjuha dhe dëshira për të vazhduar ëndrrën armene bëri që shumë gra të mësonin gjuhën armene. Unë ndihem 100% armen dhe 100% shqiptar.
Ne nuk kemi pasur shoqatë. Ishim një komunitet dhe mblidheshim herë pas here. Kemi qenë kompaktë dhe kemi mbijetuar. Me vendim gjykate, duke qenë se u emërua edhe një konsull në Shqipëri, themeluam edhe shoqatën. Është jopolitike, u mblodhëm sot dhe propozova që kuotat që paguhen të bëjmë edhe ndonjë bamirësi për ndonjë familje shqiptare. Ne jemi mirënjohës ndaj Shqipërisë. Gjetëm atdheun e dytë në Shqipëri. Na hapën dyert, na dhanë plaçkat. Armenët gjetën vetveten këtu. Babi im bëri këtu disa gjëra që nuk ishin bërë më parë. P.sh. zorrët e kafshëve hidheshin. Ai i mblodhi dhe hapi një punishte.
Nuk e kam menduar largimin nga Shqipëria. Në ’97 na propozuan të iknim. Nuk ikëm, sepse këtu gjetëm atdheun e dytë. Unë kam qenë mësues e pedagog gjithë jetën. Nuk ka pasur dallim mes nesh dhe shqiptarëve asnjëherë. Nuk jem ndier kurrë i diskriminuar. Jam ndier gjithmonë si në shtëpinë time.



