Ndahet nga jeta liderja indigjene që ndryshoi Australinë

Një nga lideret më të nderuara indigjene të Australisë, Lowitja O’Donoghue, është ndarë nga jeta në moshën 91-vjeçare.

Dr O’Donoghue e kaloi jetën e saj duke mbrojtur shëndetin dhe të drejtat e njerëzve indigjenë dhe banorëve të ishullit Torres Strait.

Ajo mori disa nga nderimet kryesore të vendit për punën e saj pioniere dhe në 1984 u emërua Australiania e Vitit.

Kryeministri Anthony Albanese është ndër ata që e kanë nderuar si figurë e “hirit” dhe e “qartësisë morale”.

Ajo kishte një “besim të qëndrueshëm në mundësinë e një Australi më të bashkuar dhe më të pajtuar”, pavarësisht nga diskriminimi i durueshëm që nga “ditët e hershme të jetës së saj”, tha ai në një deklaratë.

Lowitja O’Donoghue ishte një nga udhëheqëset më të shquara që ka njohur ndonjëherë ky vend.

Familja e Dr O’Donoghue tha se gruaja Yankunytjatjara vdiq në paqe të dielën në Adelaide dhe se ajo do të mbahet mend “për të gjitha dyert që hapi” dhe “argumentet që luftoi dhe fitoi”.

E lindur në një skaj të largët të Australisë Jugore në vitin 1932, Dr O’Donoghue u hoq nga nëna e saj indigjene në moshën dy vjeçare si pjesë e një serie politikash tashmë famëkeqe që synojnë “asimilimin” e fëmijëve indigjenë në familje të bardha. Kaluan tridhjetë vjet përpara se të dyja të ribashkoheshin përfundimisht.

Ajo u bë infermierja e parë indigjene në Australinë e Jugut, pasi sfidoi një vendim për ta ndaluar atë të përfundonte trajnimin për shkak të trashëgimisë së saj.

Pas një dekade infermierie, ajo filloi një karrierë të gjatë në shërbimin publik, duke ndihmuar në krijimin dhe udhëheqjen e organeve kyçe indigjene dhe duke u bërë personi i parë aborigjen që iu drejtua asamblesë së përgjithshme të OKB-së.

Në atë fjalim në vitin 1992, O’Donoghue mbrojti që njerëzit indigjenë dhe banorët e ishullit të Torres Strait të njiheshin në Kushtetutën e Australisë si banorët origjinalë të kontinentit, një reformë e sjellë në një referendum vitin e kaluar, por e mundur.

Së bashku me një grup vlerësimesh australiane, ajo u emërua Komandant i Urdhrit të Perandorisë Britanike dhe iu dha një nder papnor nga Papa Gjon Pali II.

Udhëheqësit e shquar indigjenë, duke përfshirë Marcia Langton, Noel Pearson dhe ministren e Çështjeve Indigjene Linda Burney, i kanë bërë homazhe Dr O’Donoghue si një gjigante e të drejtave indigjene.

Qeveria e Australisë Jugore i ka ofruar familjes së Dr O’Donoghue një funeral shtetëror.

Trashëgimia e saj vazhdon përmes punës së fondacioneve të saj, si Instituti Lowitja, një organ kërkimor i dedikuar për avancimin e rezultateve të shëndetit indigjen.