Pse India dhe Pakistani janë në prag lufte, një histori e konfliktit mes dy vendeve

Që nga krijimi i tyre në vitin 1947, India dhe Pakistani kanë zhvilluar disa luftëra shumica e të cilave janë përqendruar në Kashmir.

E para shpërtheu vetëm disa muaj pas ndarjes, duke përfunduar me një armëpushim të ndërmjetësuar nga OKB-ja në vitin 1949 që ndau rajonin, por i la të dy kombet ta pretendonin atë të plotë.

Në vitin 1965, ata luftuan përsëri kur forcat pakistaneze kaluan në Kashmirin e administruar nga India, duke çuar në beteja të ashpra tokësore dhe ajrore.

Në vitin 1971, shpërtheu lufta në Pakistanin Lindor, ku India mbështeti forcat e pavarësisë, duke çuar përfundimisht në krijimin e Bangladeshit.

Konflikti i Kargilit i vitit 1999 pa trupat pakistaneze të infiltroheshin në Kashmirin e administruar nga India, kjo ishte përplasja e parë midis rivalëve të armatosur me armë bërthamore, duke shkaktuar alarm global.

Në vitet e fundit, tensionet u rritën pas sulmeve militante: India nisi sulme në vitin 2016 pas sulmit në Uri dhe kreu sulme ajrore pranë Balakot në vitin 2019 pas bombardimeve në Pulwama.

Pakistani u përgjigj me inkursionet e veta ajrore, duke shënuar një nga përshkallëzimet më të rrezikshme që nga Kargil.

Pse India dhe Pakistani janë në prag lufte

Dy fuqi bërthamore, me arsenale me madhësi të ngjashme  midis 140 dhe 150 koka bërthamore secila  por me doktrina të ndryshme “atomike” e para është për “Mospërdorim të parët”, tjetra nuk i është përmbajtur kurrë kësaj linje, duke përdorur arsenalin e saj si një mjet pengues. 

Përshkallëzimi midis Indisë dhe Pakistanit u “ndez” nga sulmi terrorist i 22 prillit në Kashmirin Indian, i cili çoi në vdekjen e 25 turistëve indianë dhe një nepalezi. 

Ky është sulmi terrorist më vdekjeprurës në Indi që nga viti 2008. Nju Delhi akuzoi Pakistanin për strehim të autorëve dhe vendosi të pezullojë Traktatin e Ujërave të Indusit, një marrëveshje e nënshkruar në vitet 1960 për të vendosur dhe kufizuar të drejtat dhe detyrimet e të dy vendeve në lidhje me përdorimin e ujërave të sistemit të lumit Indus si dhe pezulloi udhëtimin pa viza midis dy vendeve dhe mbylli një pikë kalimi kufitar me Pakistanin, atë të Attarit, disa kilometra nga Lahore. 

Në përgjigje, Islamabadi i cili ka mohuar çdo përfshirje në sulm i ka rezistuar pezullimit të traktatit të lumit, ka mbyllur hapësirën ajrore për kompanitë tregtare indiane dhe gjithashtu ka bllokuar regjimin e udhëtimit pa viza për Indinë.

Që nga 22 prilli, ka pasur shkëmbime zjarri të përditshme përgjatë Vijës së Kontrollit, vija e demarkacionit ushtarak që ndan Kashmirin Indian dhe Pakistanez, pavarësisht thirrjeve për ulje të tensioneve nga Kina dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. 

Pati gjithashtu kërcënime për sulme në shkallë më të gjerë, të cilat u kryen mbrëmë, pavarësisht gatishmërisë së Pakistanit për të ndihmuar në një “hetim të pavarur” të sulmit të 22 prillit. 

India bombardoi nëntë zona në Kashmirin pakistanez, pasi tha se mblodhi “prova të qarta për përfshirjen e terroristëve me bazë në Pakistan” dhe e përshkroi këtë si një përgjigje të matur të projektuar për të mos shkaktuar një përshkallëzim. 

Por Islamabadi i quajti sulmet një akt lufte të qartë dhe të paprovokuar që shkelën sovranitetin e Pakistanit dhe siguroi se ato nuk do të mbeten pa përgjigje. 

Kashmiri, rajoni i Himalajeve në qendër të konfliktit, ka qenë objekt mosmarrëveshjeje midis dy vendeve që nga themelimi i tyre, menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore. 

Në gusht të vitit 1947, pas njoftimit të ndarjes së Indisë deri atëherë një koloni e Perandorisë Britanike lindën dy vende: India dhe Pakistani. 

E para me shumicë hindu, e dyta me shumicë myslimane. Por Kashmiri, deri më tani një mbretëri e pavarur, pretendohej nga të dyja: nga India, me arsyetimin se Maharaxhai Hari Singh i cili kishte dashur të ruante pavarësinë kishte vendosur më në fund që mbretëria e tij duhej t’i aneksohej Indisë; Pakistani, me arsyetimin se ky ishte vullneti i popullit të Kashmirit, i cili është kryesisht mysliman.

Në vjeshtën e atij viti, shpërtheu një konflikt i armatosur i plotë, Lufta e Parë Indo-Pakistaneze, i cili përfundoi në janar të vitit 1949, me miliona njerëz të zhvendosur dhe mijëra civilë të vrarë. 

Marrëveshja e armëpushimit hartoi një vijë kufitare të përkohshme, 2/3 e Kashmirit ranë nën kontrollin indian, pjesa tjetër nën kontrollin e Pakistanit . 

Lufta e dytë indo-pakistaneze shpërtheu në verën e vitit 1965. Pas disa shkëmbimeve të zjarrit në kufi, përsëri në Kashmir, disa trupa pakistaneze u infiltruan në Kashmirin indian në gusht.

India u përgjigj me një ndërhyrje ushtarake në Pakistan. Pas tre javësh, armiqësitë pushuan. Në janar të vitit 1966, të dy vendet nënshkruan një marrëveshje që parashikonte një zgjidhje paqësore të çështjes së Kashmirit. 

Vetëm pesë vjet më vonë, në dhjetor të vitit 1971, një tjetër luftë e shkurtër përfshiu dy vende. Këtë herë, luftimet ishin në qendër të Pakistanit Lindor, ku India ndërhyri për të mbështetur rebelët bengalianë që kërkonin pavarësi. 

Konflikti, i cili çoi edhe në përleshje në Kashmir, përfundoi pas dy javësh. Dhe, në korrik të vitit 1972, pas muajsh negociatash, u nënshkrua marrëveshja që sanksionoi lindjen e Bangladeshit. Dhe e cila përcaktoi rrugën e Vijës së Kontrollit në Kashmir. 

Që atëherë, në rajon kanë ndodhur shkëmbime zjarri të mëtejshme. Në vitin 1999, një konflikt tjetër shpërtheu në rajon për disa javë. Një armëpushim u nënshkrua në vitin 2003 që është ende në fuqi, angazhimi u rinovua në vitin 2021, por armiqësitë kanë rifilluar periodikisht, ku episodet më të rëndësishme kanë qenë në vitet 2016 dhe 2019.