Dëshira për të ngrënë ushqime të shëndetshme është padyshim e lavdërueshme, por një dietë e formuar vetëm dhe ekskluzivisht mbi to mund të shndërrohet në një obsesion të vërtetë, madje të çojë në një çrregullim të të ngrënit (ende jo zyrtarisht të njohur) që ekspertët e quajnë ortoreksi.
Termi, i krijuar në vitin 1997, rrjedh nga dy fjalët greke orthos (e saktë) dhe orexis (oreksi) dhe vë theksin në vëmendjen patologjike ndaj ushqimeve "të sigurta, të shëndetshme dhe të pastra".
Ata që vuajnë nga ortoreksia fiksohen nga të supozuarit "të shëndetshëm". Ky obsesion në fakt mund të çojë në kequshqyerje, për shkak të eliminimit sistematik, progresiv dhe gjithnjë e më të plotë të ushqimeve që konsiderohen të pashëndetshme.
Nuk po flasim për një eliminim gjenerik të produkteve dhe derivateve specifike, siç ndodh për shembull në një dietë vegjetariane ose vegane, por për qasjen mendore që çon në një pastrim të plotë të gjithçkaje që konsiderohet "e papastër".
Eliminimi total i sheqerit, karbohidrateve dhe lëndëve të tjera ushqyese, pa i zëvendësuar ato me produkte alternative, mund të çojë në mënyrë paradoksale edhe në të ngrënit më shumë seç duhet, për shkak të ndjenjës së turpit, stresit dhe zhgënjimit që lind kur dikush detyrohet të thyejë rregullin.
Kjo ndodh sepse ndarja e vakteve ka një rol qendror në momentet e shoqërimit te qeniet njerëzore; vetëm mendoni për festat ose kuptimin që mund t'i jepet një ftese për darkë.
Të qenit jashtëzakonisht i rreptë për atë që mund të hani dhe çfarë nuk mund të hani, mund të rezultojë qartë në izolim social dhe shqetësim emocional.
Duke mos qenë një gjendje mendore e njohur zyrtarisht, ortoreksia nuk mund të klasifikohet me kritere formale diagnostikuese, prandaj është e ndërlikuar të përcaktohet "nëse është një çrregullim autonom i të ngrënit, një lloj çrregullimi ekzistues të të ngrënit si anoreksia nervore apo i një forme të çrregullimit obsesiv-kompulsiv".
Nuk është as e lehtë të përcaktohet se sa njerëz vuajnë prej saj. Një rishikim sistematik dhe meta-analizë duke përfshirë 30 476 individë nga 18 vende të publikuar në fund të vitit 2023 dhe që synon të përcaktojë përqindjen e njerëzve me këtë gjendje, doli se afërsisht 3 nga 10 pjesëmarrës kishin simptoma të ortoreksisë nervore.
Interesant është fakti se numri më i madh i personave me këtë gjendje ishte në grupin e sportistëve dhe profesionistëve të fitnesit.
Shkencëtarët kanë përcaktuar gjithashtu se shumica e njerëzve me ortoreksi vuajnë nga çrregullimi obsesiv-kompulsiv. Sjelljet e zbatuara nga ortoreksistët kanë gjithashtu disa pika kontakti me ato të anoreksisë nervore.
Rritja e mundshme e rasteve të ortoreksisë mund të jetë një tjetër reflektim i ndikimit negativ të rrjeteve sociale, mbi të cilat njerëzit priren të japin një imazh të shtrembëruar dhe “perfekt” për veten, duke u përpjekur të ndjekin modelet e propozuara nga profilet më me ndikim.
Megjithatë, është interesante të theksohet se shqetësimi për imazhin e trupit në ortoreksi mund ose nuk mund të jetë i pranishëm.
Shenjat dhe simptomat karakteristike të ortoreksisë:
-Kontrolli i detyrueshëm i etiketave të ushqimit
-Shqetësimi në rritje për shëndetin e përbërësve
-Eliminimi i të gjitha grupeve ushqimore nga dieta juaj
-Pamundësia për të ngrënë diçka tjetër përveç një grupi të vogël ushqimesh të konsideruara 'të shëndetshme' ose 'të pastra'
-Nivele të larta të perfeksionizmit
-Interes i pazakontë për shëndetin e ushqimit të konsumuar nga të tjerët
-Ndjenja e superioritetit në lidhje me dietën dhe intolerancën e dikujt në krahasim me sjelljet dhe zakonet e të ngrënit të të tjerëve
-Kaloni orë të tëra në ditë duke menduar se çfarë ushqimi mund të shërbehet në ngjarjet e ardhshme
-Shfaqja e niveleve të larta të shqetësimit kur ushqimet që konsiderohen 'të sigurta' ose 'të shëndetshme' nuk janë të disponueshme.
-Konsultimi i ngulët për ushqimin dhe blogjet e "mënyrës së shëndetshme të jetesës" në mediat sociale
Nuk ka trajtime specifike për ortoreksinë, megjithatë, duke pasur disa pika kontakti me çrregullime të tjera të njohura të të ngrënit, ekspertët nënvizojnë rëndësinë e qasjes multidisiplinare.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
