Studimi: Ndryshimi i klimës nëntokësore po deformon tokën nën ndërtesa

Një fenomen që shkencëtarët e kanë quajtur "ndryshimi i klimës nëntokësore" po deformon tokën nën qytete, ka zbuluar një studim i kryer në Çikago. Kjo zhvendosje e tokës nën zonat urbane mund të përbëjë një problem për ndërtesat dhe infrastrukturën, duke kërcënuar performancën dhe qëndrueshmërinë afatgjatë, sipas hulumtimit. Të njohura teknikisht si "ishuj të nxehtësisë nëntokësore", ndryshimi i klimës nëntokësore është ngrohja e tokës nën këmbët tona, e shkaktuar nga nxehtësia e lëshuar nga ndërtesat dhe transporti nëntokësor si sistemet e metrosë. "Sa më i dendur të jetë qyteti, aq më intensiv është ndryshimi i klimës nëntokësore," tha autori kryesor i studimit Alessandro Rotta Loria, një asistent profesor i inxhinierisë civile dhe mjedisore në Universitetin Northwestern në Evanston, Illinois. Toka, shkëmbinjtë dhe materialet e ndërtimit deformohen kur i nënshtrohen ndryshimeve të temperaturës. Për shembull, toka nën ndërtesa mund të tkurret kur nxehet, duke shkaktuar ulje të padëshiruar, tha Rotta Loria. “Deformimet e shkaktuara nga ndryshimet klimatike nëntokësore janë relativisht të vogla në përmasa, por ato zhvillohen vazhdimisht,” tha ai. “Me kalimin e kohës, ato mund të bëhen shumë domethënëse për performancën operacionale të infrastrukturës civile si themelet e ndërtesave, muret mbajtëse të ujit, tunelet etj. Por ndryshimi i klimës nëntokësore nuk është i njëjtë me atë që ne mendojmë si ndryshim klimatik në atmosferë, i cili nxitet kryesisht nga gazrat serrë dhe ka efekte të gjera, tha David Archer, një profesor i shkencave gjeofizike në Universitetin e Çikagos. “Të quash ndryshim klimatik duket si një gjë e vogël”, tha Archer, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. Termi "ndryshim i klimës nëntokësore", megjithatë, nuk u krijua për këtë studim ai ka qenë në përdorim, dhe fenomeni një objekt studimi, për disa kohë. Studiuar për 25 vitet e fundit, ndryshimi i klimës nëntokësore mund të shkaktojë probleme të tilla si ndotja e ujërave nëntokësore ose probleme me hekurudhat nëntokësore, duke i bërë binarët të prirur për t'u përkulur. Efektet e tij në infrastrukturën civile, megjithatë, nuk ishin hulumtuar deri në këtë studim, sipas Rotta Loria. Hulumtimi, i botuar këtë muaj në revistën Communications Engineering, u krye duke instaluar 150 sensorë të temperaturës në të gjithë zonën e Chicago Loop, si mbi dhe nën tokë, dhe në një sërë vendesh si bodrume, tunele dhe garazhe parkimi. Sensorë u vendosën gjithashtu në Grant Park përgjatë liqenit Michigan për të krahasuar temperaturat nga një zonë e pandërtuar pa nxehtësi të tepërt që vjen nga ndërtimi ose transporti. Të dhënat u mblodhën gjatë tre viteve dhe rezultatet treguan se toka nën Loop ishte deri në 18 gradë Fahrenheit (10 gradë Celsius) më e ngrohtë se toka nën park. Studiuesit më pas përdorën të dhënat për të ndërtuar një model kompjuterik të lakut të Çikagos dhe simuluan efektin e temperaturave në rritje në tokë, nga vitet 1950 deri në vitin 2050. Ata zbuluan se në varësi të përbërjes së tokës, toka reagon në mënyrë të pabarabartë ndaj ngrohjes dhe mund të zgjerohet dhe tkurret në sasi që megjithëse të padukshme për njerëzit, mund të shkaktojnë probleme për ndërtesat.