Çfarë i dha Shqipërisë Kadare?

Studiuesja, Viola Isufaj e ftuar në emisionin “Të Paekspozuarit” në MCN tregoi se çfarë i ka dhënë Shqipërisë Ismail Kadare.

Ajo tha se Kadare ka prezantuar në Shqipëri formën tjetër të të shkruarit, romanin. Ai i dha Shqipërisë origjinalitet në veprat e tij si dhe ua prezantoi botës diktaturën që vendi po përjetonte.

"Unë mendoj që ai është, mbetet, do të jetë kryeshenjë e origjinalitetit, e risisë dhe identitetit shqiptar. Vepra e tij romanore përbëhet nga shtresa mitologjike baladike dhe të tjera të cilat rimerren për të dhënë kuptime të reja që i vlejnë të sotmes dhe së ardhmes, kryesisht të interpretuara nën një realitet politik, përpos kësaj ai i jep letërsisë shqipe gjininë e romanit.

Nga struktura e poezisë që ishte deri në vitet pesëdhjetë e sa, ajo kthehet në strukturën e romanit. Që do të thotë, fiton strukturën moderne të saj dhe me këtë strukturë mund të krahasohet barabitet me letërsi të tjera të zhvilluara të Evropës dhe të botës.

Ndërkohë, ai i sjell botës jo vetëm Shqipërinë e diktaturës, por përmes saj Ismail Kadareja bën projektimin tërësor të skëterrës. Janë gjitha sistemet totalitare dhe tiranike që nga kohët faraonike.

Deri në diktaturat më moderne, që i paraqiten njerëzimit të sotëm, lexuesit studiuesit të sotëm botëror.

Ai gjithmonë e ka përfytyruar veten në fakt përballë një marrësi global dhe në veprën e tij dihen teknikat ose përfytyrimi se si do të jetë një tekst i tillë, një vepër e tillë para një marrësi global dhe dua të theksoj diçka që është shumë e rëndësishme. Unë të paktën e kam parë si të rëndësishme. Kjo nuk është thjeshtë për botën Shqipëria ekzotike ose Shqipëria totalitare.

Në radhë të parë, vepra e tij ka tërhequr interesin për aspektin e funksionit estetik të saj.

Pra, jo thjesht si një vend ekzotik i parë për interesa ekzotike dhe jo thjesht si një vend totalitar, por në radhë të parë një vend, historia e cilit bëhet universale. Domethënë, atë e përqafojnë edhe popujt e tjerë të botës.

Në radhë të parë. E përqafueshme, sidomos për stilin e tij shumë origjinal, me të cilin ai mund të barabitet me shkrimtarë të mëdhenj, me mjeshtra të mëdhenj."