Ndërron jetë në moshën 100-vjeçare ish-presidenti amerikan, Jimmy Carter

<p>Jimmy Carter, presidenti i 39-të amerikan, ka ndërruar jetë në moshën 100-vjeçare. Carter, i cili ia doli në misionin e pamundur të një marrëveshjeje mes Egjiptit dhe Izraelit në vitin 1978 dhe iu dha Çmimi Nobel për Paqe në vitin 2022, ka vdekur në shtëpinë e tij në Xhorxhia.</p> <p>Ai i kaloi dy vitet e fundit të jetës së tij të gjatë në rezidencën e Plains, në kujdes paliativ, pasi kishte hequr dorë nga ndërhyrjet mjekësore më agresive.</p> <p>&nbsp;“<em>Amerika dhe bota kanë humbur një lider të jashtëzakonshëm</em>” me vdekjen e Jimmy Carter, të cilin “kisha nderin ta thërrisja mikun tim për dekada”, tha Joe Biden, duke urdhëruar një funeral shtetëror në Uashington për ish-presidentin. "<em>Ai ishte një njeri me karakter dhe guxim, shpresë dhe optimizëm", një "njeri me parime, besim dhe përulësi</em>", i cili "<em>na tregoi se jemi një vend i madh sepse jemi njerëz të mirë, të nderuar, të guximshëm, të përulur dhe të fortë</em>". "<em>Ai bëri gjithçka për të përmirësuar jetën e amerikanëve. Ne të gjithë i detyrohemi atij</em>."</p> <p>Carter mbërriti Shtëpinë e Bardhë në 1977 si guvernator i Xhorxhias dhe nuk pati një jetë të lehtë pasi u zgjodh president. Ai e ka qeverisur Amerikën gjatë një periudhe emergjencash serioze brenda saj dhe në mbarë botën, duke përfshirë krizën e pengjeve në Iran: perceptimi se ai nuk kishte qenë në gjendje t'i menaxhonte ato çoi në humbjen e tij elektorale në 1980.</p> <p>Pas këtij momenti, ai u mor me filantropi dhe politikë të jashtme, duke u angazhuar në marrëveshjet e Camp David dhe u nderua me Çmimin Nobel për Paqe në 2002.</p> <p>James Earl Carter Jr. lindi në vitin 1924 në Plains të vogël: babai i tij zotëronte një fushë me kikirikë, nëna e tij një infermiere që sfidoi ndarjen racore për të ndihmuar gratë e zeza. Në vitin 1941 Jimmy ishte i pari në familjen e tij atërore që mbaroi shkollën e mesme: ai shkoi në një shkollë krejtësisht me të bardhë, por dy miqtë e tij më të mirë ishin afrikano-amerikanë. Në vitin 1977 ai mori presidencën nga Ford. Ishin vite të vështira për Amerikën, në mes të një krize energjie dhe recesioni.</p> <p>Më 4 korrik 1979, mes radhëve të pafundme në pompat e benzinës, presidenti, i cili duhej t'i fliste kombit, e anuloi fjalimin në minutën e fundit vetëm për t'u rishfaqur dhjetë ditë më vonë me "fjalimin e keqardhjes": një lloj predikim në të cilin ai paralajmëroi "një krizë besimi, që godet në zemër të vullnetit kombëtar" dhe që për të ishte një bumerang. Bilanci i politikës së jashtme ishte i përzier: pas sukseseve të marrëveshjes Salt II me BRSS dhe shtrëngimit të duarve të Camp David, pushtimi i BRSS në Afganistan shkaktoi një rikthim në klimën e Luftës së Ftohtë. Marrja e 52 pengjeve në Iran më 4 nëntor 1979 ishte gozhda në arkivol.</p> <p>Amerikanët u liruan vetëm më 21 janar 1981, një ditë pas inaugurimit të Reganit dhe pas dështimit tragjik, në prill 1980, të një misioni shpëtimi (Operacioni Eagle Claw, një nga të parët e Delta Force): u shkatërrua një aeroplan mallrash dhe tetë ushtarë u vranë. Kryqëzata e tij e fundit, si kreu i Qendrës Carter, kishte qenë në emër të paqes: një thirrje drejtuar Barack Obamës për njohjen e Palestinës. I trajtuar me imunoterapi pasi u diagnostikua me një tumor në tru, Jimmy Carteri kaloi vitet e fundit i përkushtuar në ndërtimin e shtëpive për të varfërit dhe mësimin e fesë.</p> <p>&nbsp;</p>