Samiti i Ballkanit Perëndimor/ Forcimi i bashkëpunimit rajonal për një rrugë më të shpejtë drejt BE

Samiti i Triestes do të jetë një mundësi për të diskutuar rrugët konkrete për forcimin e bashkëpunimit rajonal dhe për të çuar më tej procesin e integrimit të Ballkanit Perëndimor në BE

Samiti i Ballkanit Perëndimor 2017 do të mbahet më 12 korrik në Trieste të Italisë. Samiti do të shërbejë si një rast i rëndësishëm për të punuar së bashku në forcimin e mundësive konkrete duke nxitur bashkëpunimin rajonal me qëllim të zhvillimit të shoqërive gjithëpërfshirëse, qeverisjes së mirë dhe ekonomive vibrante, duke avancuar më tej perspektivën e integrimit të Bashkimit Evropian në rajon.

Federica Mogherini, Përfaqësuese e Lartë e Bashkimit Evropian për Punët e Jashtme dhe Politika të Sigurisë/Nënkryetare e Komisionit, Johannes Hahn Komisioneri për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociata të Zgjerimit dhe Violeta Bulc, Komisionere për Transport do të marrin pjesë së bashku me shefat e Qeverisë, Ministrat e Ekonomisë dhe Ministrat e Transportit të Ballkanit Perëndimor dhe homologët e tyre nga gjashtë shtete anëtare të BE-së (Austria, Kroacia, Franca, Gjermania, Italia dhe Sllovenia).

Diskutimet do të fokusohen në tri fusha kyçe të bashkëpunimit rajonal: 1) Lidhshmëria, 2) Integrimi rajonal ekonomik/zhvillimi i sektorit privat dhe 3) Kontaktet mes njerëzve.

Në fushën e lidhshmërisë, fokusi do të jetë në implementimin e Agjendës së lidhshmërisë, e cila synon krijimin e kushteve për rritje ekonomike dhe marrëdhënie të mira fqinjësore, në veçanti përmes përgatitjes dhe financimit të projekteve konkrete të investimeve në infrastrukturë rajonale në sektorët e transportit dhe energjisë. Gjatë Samitit, Komisioni Evropian do të prezantojë fonde të reja të konsiderueshme si pjesë e “pakos vjetore të lidhshmërisë”. Për më tepër, partnerët e Ballkanit Perëndimor pritet të nënshkruajnë Traktatin e Komunitetit të Transportit, i cili do të ndihmojë në integrimin e rrjeteve të transportit në rajon dhe me BE-në dhe do të udhëheqë masat reformuese në sektorin e transportit.

Në lidhje me integrimin ekonomik rajonal, partnerët e Ballkanit Perëndimor pritet të bien dakord mbi një plan veprimi për të zhvilluar një Zonë Ekonomike Rajonale me qëllim të rritjes së tërheqjes të rajonit për të rritur investimet dhe për të gjeneruar vende pune, veçanërisht nëpërmjet rritjes së zgjuar, bizneseve të reja dhe rritjes së kapacitetit. Për herë të parë në kuadër të procesit të Berlinit, pjesë e planit të veprimit është edhe një dimension digjital: kjo do të kontribuojë në integrimin e rajonit në tregun digjital panevropian. Forumi i Investimeve të Odës së Ballkanit Perëndimor, i cili mbledh odat e tregtisë së rajonit, do të inaugurojë Sekretariatin e Përhershëm në Trieste në margjinat e Samitit: përfshirja e komunitetit të biznesit do të kontribuojë në kthimin e Zonës Ekonomike Rajonale në mundësi konkrete për kompanitë në rajon. Për zhvillimin e sektorit privat, Komisioni do të rrisë mbështetjen e tij ekzistuese për NVM-të përmes një kontributi të ri në programin e zhvillimit të ndërmarrjeve dhe inovacion për Ballkanin Perëndimor si dhe në nxitjen e investimeve më dinamike.
Sa i përket kontakteve mes njerëzve, Komisioni Evropian së bashku me qeverinë italiane është duke organizuar një forum rinor të BE-Ballkanit Perëndimor në margjinat e Samitit për të vlerësuar rezultatet e arritura që nga viti i kaluar dhe për të eksploruar fusha të tjera të bashkëpunimit. Përfundimet e forumit të të rinjve do të prezantohen gjatë Samitit. Forumi dhe Samiti do të shërbejnë gjithashtu për të nxitur pjesëmarrjen në programin e shkëmbimit Erasmus, i cili feston përvjetorin e tij të 30-të këtë vit dhe është zgjeruar me sukses në Ballkanin Perëndimor. Bazuar në rezultatet e forumit të të rinjve, Zyra Rajonale e Bashkëpunimit Rinor (RYCO) do të zhvillojë më tej programin e saj të punës për të nxitur bashkëpunimin midis të rinjve të rajonit. Gjatë Samitit, liderët politikë pritet të rikonfirmojnë angazhimin e tyre ndaj një skeme shkëmbimi për shërbyesit e rinj civilë nga rajoni, e cila u lansua në Samitin e Ballkanit Perëndimor të vitit të kaluar në Paris dhe ka treguar rezultate shumë pozitive. Italia është nikoqire e Samitit të katërt vjetor në kuadër të "Procesit të Berlinit", një iniciativë për bashkëpunim rajonal në Ballkanin Perëndimor, e cila pason pas Samiteve në Berlin (2014), Vjenë (2015) dhe Paris (2016).
Një politikë e besueshme e zgjerimit është komponent kyç i strategjisë globale të BE-së dhe nuk është vetëm një investim strategjik në sigurinë dhe prosperitetin e Evropës por tashmë ka kontribuar shumë në paqen në zonat e shkatërruara nga lufta. Kushtëzimi i zgjerimit të BE-së si dhe përqendrimi në bashkëpunimin e fuqishëm rajonal ndihmon në krijimin e një mjedisi politik të favorshëm për zgjidhjen e çështjeve dypalëshe ose në largimin e instrumentalizimit politik.

Mbështetja e BE-së dhe bashkëpunimi me partnerët e saj në rajon jep sot përfitime konkrete: mundësi për të udhëtuar, për studime jashtë vendit, përmirësim gradual të qeverisjes dhe sundimit të ligjit, marrëdhënie të mira fqinjësore dhe bashkëpunim rajonal.

Hapat e rëndësishëm për integrimin evropian:
Marrëveshjet e Stabilizim Asociimit tanimë kanë hyrë në fuqi për të gjashtë partnerët; BE-ja dhe Kosova mbajtën takimin e tyre të parë të Këshillit të SA në nëntor 2016.
Negociatat e pranimit me Malin e Zi janë duke përparuar mirë (28 kapituj janë hapur, 3 janë mbyllur përkohësisht) dhe me Serbinë (10 kapituj janë hapur, 2 janë mbyllur përkohësisht).
Pas zgjedhjeve parlamentare të 25 qershorit, BE-ja do të japë mbështetje të vazhdueshme të fortë për të ecur përpara në zbatimin e reformës gjyqësore të Shqipërisë, e cila është një kusht kyç për fillimin e negociatave të pranimit.
Pas aplikimit për pranim, BE-ja filloi të përgatisë Opinionin mbi Bosnjen dhe Herzegovinën në shtator 2016 dhe po pret përgjigjet nga pyetësori.
Pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare në dhjetor 2016, një qeveri e re e orientuar në reforma u zgjodh në ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë, e gatshme për zbatimin e prioriteteve urgjente të reformave dhe Marrëveshjes së Przhinos. BE-ja do të ofrojë mbështetje të fortë të vazhdueshme për vendin, për të vazhduar rrugën e integrimit evropian.
Dialogu Prishtinë-Beograd i ndërmjetësuar nga Përfaqësuesja e Lartë/Zëvendëspresidentja
Federica Mogherini është i lidhur me rrugën drejt integrimit në BE të të dyja palëve dhe është instrument i rëndësishëm për stabilitetin dhe paqen në rajon. Beogradi dhe Prishtina kanë treguar një nivel të madh përkushtimi ndaj dialogut, i cili ka rezultuar në arritje konkrete në interes të qytetarëve. Mbi 40 takime të nivelit të lartë janë mbajtur që nga vjeshta 2012.

Bashkëpunimi rajonal: Ekziston mbështetje e fortë politike dhe financiare e Bashkimit Evropian për bashkëpunimin në rajon, i cili vepron si një katalizator për pajtim dhe marrëdhënie të fqinjësisë së mirë. Përveç mbështetjes së saj të fortë politike për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Procesin e Berlinit, BE-ja po jep mbështetje konkrete financiare për gjashtë iniciativa rajonale, duke përfshirë Këshillin e bashkëpunimit rajonal, për të nxitur zhvillimin ekonomik, për të përmirësuar lidhshmërinë dhe për të rritur sigurinë dhe shumë përfitime të tjera në të gjithë rajonin. BE-ja po mbështet iniciativën e Ballkanit Perëndimor për të themeluar një zonë ekonomike rajonale për ta bërë rajonin prej 20 milionë njerëzve më tërheqës për investitorët, duke krijuar vende të reja pune dhe mundësi brenda rajonit.

Agjenda e lidhshmërisë: BE-ja është duke themeluar tregun rajonal të energjisë dhe është afër nënshkrimit të një Traktati të komunitetit të transportit me regjionin. Infrastruktura e zhvilluar dhe e lidhur e transportit dhe energjisë është jetike për bashkëpunimin rajonal, rritjen ekonomike dhe tërheqjen e investimeve të reja. BE-ja po shpenzon deri në 1 miliard euro për infrastrukturën dhe ka ndarë fonde për asistencën teknike në Ballkanin Perëndimor, siç u njoftua në Samitin e Vjenës të Procesit të Berlinit në 2015.

BE-ja është donatori më i madh në Ballkanin Perëndimor

IPA: Instrumenti për asistencë para-anëtarësimit (IPA) është mjeti me të cilin BE-ja mbështet reformat në 'vendet e zgjerimit' me ndihmë financiare dhe teknike. Fondet e IPA- tani në periudhën e dytë të saj - zhvillojnë kapacitetet e vendeve gjatë gjithë procesit të pranimit, duke rezultuar në zhvillime progresive dhe pozitive në rajon. IPA II bazohet në rezultatet e arritura tashmë duke ofruar rreth 4 miliardë euro midis partnerëve individual në Ballkanin Perëndimor dhe një shtesë prej 3 miliardë euro në fondet e shumë vendeve për periudhën 2014-2020.

Fondet e para-anëtarësimit të BE-së janë një investim i shëndoshë për të ardhmen e vendeve të zgjerimit dhe vetë BE-së. Ato ndihmojnë përfituesit të bëjnë reforma politike dhe ekonomike, duke i përgatitur ata për të drejtat dhe detyrimet që dalin nga anëtarësimi në BE. Këto reforma u japin qytetarëve të tyre mundësi më të mira dhe lejojnë zhvillimin e standardeve të barabarta me ato që gëzojnë qytetarët e BE-së. Fondet e para-anëtarësimit gjithashtu ndihmojnë BE-në të arrijë objektivat e veta në lidhje me një rimëkëmbje të qëndrueshme ekonomike, furnizimin me energji, transportin, mjedisin dhe ndryshimet klimatike, etj.

Marrëdhëniet e forta ekonomike: BE-ja është partneri kryesor tregtar i Ballkanit Perëndimor për më shumë se dy të tretat e investimeve të huaja direkte në rajon.

Krijimi i mundësive për rininë dhe inovacionin: Pjesëmarrja direkte në programet e BE-së siç është Erasmus+, Horizon 2020, Creative Europe dhe COSME ndihmon partnerët të nxisin zhvillimin e tyre duke krijuar mundësi për të rinjtë dhe studiuesit. Në vitin 2015, më shumë se 18,000 studentë shfrytëzuan programin Erasmus + për veprime të lidhura me të rinjtë. Programi për hulumtim dhe inovacion “Horizon 2020” do të sigurojë më shumë se 125 milion euro në fondet e BE-së në mes të 2014 dhe 2020 për të nxitur kërkimet dhe inovacionin në rajon.

BE-ja mbështet stabilitetin dhe sigurinë në rajon

Siguria rajonale dhe globale: Dy misionet e Politikës së Përbashkët për Mbrojtje dheSiguri (CSDP) ((EUFOR’s Operation Althea dhe EULEX Kosovo) veprojnë në rajon; në të njëjtën kohë, partnerët në Ballkanin Perëndimor po bëjnë hapa drejt ofrimit të shërbimeve të sigurisë, ku 10 kontingjente veprojnë në misionet e CSDP anembanë botës.

Iniciativa kundër terrorizmit: Terrorizmi, ekstremizmi i dhunshëm dhe radikalizimi janë kërcënime të përbashkëta për BE-në dhe partnerët e Ballkanit Perëndimor që kërkojnë një qasje të përbashkët. Ne jemi duke punuar së bashku në Europol, Eurojust, Rrjetin e Ndërgjegjësimit ndaj Radikalizimit (RAN) dhe Iniciativën e Ballkanit Perëndimor kundër terrorizmit (WBCTi) dhe me mbështetjen financiare të IPA-s. Ne po sigurojmë më shumë se 42 milionë euro për luftën kundër terrorizmit dhe luftimin e projekteve të ekstremizmit të dhunshëm në rajon, përveç financimit të projekteve të lidhura me sigurinë dhe sundimin e ligjit.

Migrimi: BE-ja ka mbështetur fuqimisht dhe vazhdon të mbështesë partnerët e Ballkanit Perëndimor me më shumë se 100 milionë euro nëpërmjet programeve të dedikuara të mbështetjes financiare dhe ndihmave humanitare, ofrimit të ekspertizës në terren, sigurimit të trajtimit të qetë të flukseve të migracionit dhe minimizimit të hapësirës për kërcënime ndaj të drejtave të njeriut .