
Shumica e kontratave të vaksinave kundër COVID-19 të nënshkruara nga Komisioni Evropian nuk kishin dispozita specifike për të adresuar ndërprerjet e furnizimit dhe proceset e prokurimit mund të ishin shqyrtuar më mirë, zbuloi Gjykata Evropiane e Audituesve (ECA) në një raport të publikuar dje.
Në nëntor 2021, Komisioni siguroi 4.6 miliardë doza vaksinash COVID-19 në emër të shteteve anëtare nëpërmjet kontratave me vlerë 71 miliardë euro.
Kontratat ishin kryesisht marrëveshje blerjeje paraprake, në të cilat Komisioni ndau rrezikun e zhvillimit të një vaksine me prodhuesit e vaksinave dhe mbështeti përgatitjen e kapacitetit të prodhimit në shkallë përmes pagesave paraprake nga buxheti i BE-së.
Ndërsa procesi i prokurimit ishte një sukses, deri në fund të vitit 2021, 80% e popullsisë së rritur të BE-së ishte plotësisht e vaksinuar, përmes shpërndarjes së rreth 952 milionë dozave. Megjithatë audituesit e ECA-s bëjnë me dije se duhet të merren sërish leksione nga procesi i prokurimit.
“Komisioni veproi si një urë lidhëse midis kompanive dhe shteteve anëtare për zbatimin e kontratave, por kur BE-ja u përball me mungesa të rënda të furnizimit në gjysmën e parë të 2021, u bë e qartë se shumica e kontratave nuk përfshinin dispozita specifike për të adresuar ndërprerjet e furnizimit.” tha Joëlle Elvinger, anëtare e ECA përgjegjëse për raportin, gjatë një konference për shtyp të hënën.
Mungesa e dispozitave dhe vlerësimit
Në shkurt 2021, Komisioni ngriti një grup pune për të mbështetur prodhimin e vaksinave dhe zinxhirët e furnizimit. "Ndërsa ai ndihmoi në zgjidhjen e pengesave, është e paqartë se sa ndikim pati në rritjen e prodhimit të vaksinave," tha Elvinger.
Auditorët zbuluan gjithashtu se Komisioni nuk i analizoi plotësisht sfidat e zinxhirit të prodhimit dhe furnizimit deri pas nënshkrimit të shumicës së kontratave. Për më tepër, u konstatua se objektivat e prokurimit ishin siguruar më mirë në kontratat e mëvonshme me prodhuesit e vaksinave. Raporti thekson gjithashtu se prokurimi filloi më vonë se në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA.
Mësimet
“Komisioni ende nuk e ka shqyrtuar apo krahasuar procesin e tij të prokurimit për të nxjerrë mësime për përmirësime të ardhshme; as aktualisht nuk planifikon të testojë sistemin e saj të prokurimit pandemik përmes testeve të stresit ose simulimeve, "theksoi Elvinger.
Ajo vë në dukje se “si auditorë të jashtëm të BE-së, ne synojmë të identifikojmë pikat e verbëra dhe të sugjerojmë përmirësime në fushat që auditojmë”.
Një nga rekomandimet e paraqitura nga auditorët është krijimi i udhëzimeve të prokurimit pandemik. Udhëzimet duhet të mbështesin zbatimin e një propozimi për menaxhimin e krizave në Rregulloren Financiare dhe një propozim për një Rregullore të Këshillit mbi një kornizë për kundërmasat mjekësore në nivel të BE-së në rast të një emergjence të shëndetit publik.
Një tjetër rekomandim për Komisionin është që të testojë stresin e qasjes së prokurimit të kundërmasave mjekësore të BE-së është rekomandimi i dytë për Komisionin.
“Në veçanti, ajo duhet të kryejë një vlerësim të rrezikut të qasjes së prokurimit të BE-së dhe të testojë të gjitha pjesët e strategjisë së saj të përditësuar të prokurimit pandemik për të identifikuar çdo dobësi dhe fushë për përmirësim,” përfundoi Elvinger.



