Historia njerëzore - nga vijmë dhe si evoluam - mori një kapitull të ri në vitin 2021.
Falë gjetjeve të reja fosile dhe analizës së ADN-së së lashtë të ruajtur në dhëmbë, kocka dhe papastërti të shpellave, shkencëtarët kanë bërë zbulime befasuese rreth paraardhësve tanë Homo Sapien dhe njerëzve të tjerë që kanë ekzistuar më parë.
Këtu janë gjashtë nga zbulimet më novatore të këtij viti për parahistorinë njerëzore që po i japin formë pemës familjare në mënyra magjepsëse dhe të papritura.
Gjurmët e bëra në një tokë me baltë në buzë të një ligatine, në atë që tani është New Mexico, duken sikur mund të ishin bërë dje.
Por ato nuk ishin. Zbulimi tregoi se gjurmët janë bërë në mes të 21,000 deri 23,000 vjet, duke zbuluar se njerëzit kanë mbërritur shumë më herët në kontinentin e SHBA-ve.
Deri kohët e fundit, mendimi ishte se njerëzit erdhën në Amerikën e Veriut nga Azia nëpërmjet Beringia, një urë tokësore që dikur lidhte dy kontinentet, në fund të epokës së akullit rreth 13,000 vjet më parë.
Gjurmët, që mendohet se janë bërë nga fëmijë, janë bërë në një kohë kur shumë shkencëtarë mendojnë se shtresa masive akulli mbyllën kalimin e njerëzve në Amerikën e Veriut, gjë që tregon se njerëzit ishin atje edhe më herët.
I përshkruar si zbulimi më i rëndësishëm fosil në 50 vjet, një kranium, i cili ishte fshehur në fund të një pusi në Kinën verilindore për më shumë se 80 vjet, mund të përfaqësojë një lloj njeriu krejtësisht të ri.
Kafka e ruajtur mirë, e gjetur në qytetin kinez të Harbinit, sipas analizave gjeokimike është midis 138,000 dhe 309,000 vjet. Ai ka tipare primitive, të tilla si hunda e gjerë dhe vetulla e ulët dhe truri, me ato që janë më të ngjashme me Homo sapiens, duke përfshirë mollëzat e sheshta dhe delikate.
Studiuesit e quajtën Homo longi, i cili rrjedh nga Heilongjiang, ose lumi i Dragoit të Zi, provinca ku u gjet kraniumi. Ai është bërë i njohur si “Dragon Man” që kur zbulimi u bë publik në qershor.
Shpresa është të nxirret ADN-ja ose materiali tjetër gjenetik nga fosili për të mësuar më shumë rreth “Njeriut Dragua”, veçanërisht nëse ai mund të jetë një përfaqësues i Denisovans, një popullsi njerëzore pak e njohur dhe enigmatike .
Për shekuj me radhë, arkeologët kanë kërkuar në shpella për dhëmbë, kocka dhe mjete me shpresën për të mbledhur së bashku se si kanë jetuar paraardhësit tanë dhe si dukeshin ata.
Tani, teknikat e reja për të gjetur ADN-në e ruajtur në sedimentin e shpellës po i lejojnë shkencëtarët të mësojnë për të afërmit tanë të hershëm pa pasur nevojë të gjejnë fosile - vetëm papastërtitë nga shpellat ku ata qëndronin.
Në vitin 2021, ADN-ja bërthamore e njeriut, e cila përmban informacion më të detajuar se ADN-ja mitokondriale, u grumbullua për herë të parë nga papastërtitë e shpellave, duke zbuluar detaje rreth jetës së Neandertalëve. Teknika të ngjashme po hedhin dritë mbi kafshët e zhdukura si mamuthët e leshtë. Revista Science e quajti atë një nga zbulimet e tyre të vitit 2021.
"Ekzaminimi i sedimentit për ADN-në është një ndryshim i lojës për ne. Do të na drejtojë në vendet e duhura, do të na kursejë kohë dhe shumë para," tha Katerina Douka, një profesoreshë asistente e shkencës arkeologjike në departamentin e antropologjisë evolucionare në Universitetin e Vjenës dhe një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin Max Planck për Shkencën e Historisë Njerëzore në Gjermani.
Në "The Flintstones", Fred dhe Betty janë të veshur me gëzof - por dëshmitë arkeologjike të asaj që paraardhësit tanë të Epokës së Gurit mbanin në të vërtetë dhe se si i bënin rrobat janë të holla.
Leshi, lëkura dhe materialet e tjera organike në përgjithësi nuk ruhen, veçanërisht përtej 100,000 viteve më parë.
Megjithatë, studiuesit thonë se 62 vegla kockash të përdorura për të përpunuar dhe lëmuar lëkurën e kafshëve, të cilat u gjetën në një shpellë në Marok mund të jenë disa nga provat më të hershme për veshjet në të dhënat arkeologjike. Mjetet janë midis 90,000 dhe 120,000 vjet të vjetra dhe janë përdorur për të punuar lëkurën - veçanërisht për të hequr indin lidhës. Mjete të ngjashme kockash përdoren ende nga disa punëtorë lëkure sot.
Lënda e trurit nuk ruhet mirë në të dhënat fosile, duke e bërë të pamundur të dihet se si truri modern i njeriut ndryshon nga paraardhësit tanë të zhdukur prej kohësh, Neandertalët.
Nga kafkat e fosilizuara ne e dimë se truri i tyre ishte i madh - pak më i madh se i yni, në fakt -por ata na tregojnë pak për neurologjinë dhe zhvillimin e tyre.
Shkencëtarët nga Universiteti i Kalifornisë San Diego krijuan njolla të indeve të trurit të modifikuara gjenetikisht për të mbajtur një gjen që i përkiste Neandertalëve dhe homininëve të tjerë arkaikë, por jo Homo sapiens.
Ndërsa kërkimi është në një fazë shumë të hershme, studiuesit zbuluan se organoidet e trurit të neandertalizuar prodhonin ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si truri është i organizuar dhe i lidhur.
Më në fund, merrni një minutë për t'u mrekulluar me artin shkëmbor figurativ më të vjetër të njohur të krijuar nga njerëzit, i cili iu zbulua botës në janar.
I lyer me okër të kuqe në shpellat gëlqerore në ishullin indonezian të Sulawesi-t, ai tregon një derr të lezetshëm i cili lufton me dy të tjerë.
Është të paktën 45,000 vjet i vjetër dhe i bën këta ‘Picassos’ parahistorikë tregimtarët e parë të njohur.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
