Mbërrijnë në Francë “refugjatët e parë shkencorë” amerikanë

Akademikët e parë amerikanë që po largohen nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, kanë mbërritur në Francë.

Universiteti Aix-Marseille (AMU) prezantoi javën e kaluar tetë studiues me bazë në SHBA, të cilët ishin në fazën e fundit të bashkimit me programin “Vend i Sigurt për Shkencën” të institucionit, i cili synon të joshë studiuesit që kanë përjetuar ose kanë frikë nga shkurtimet e fondeve nën administratën e Donald Trump. 

AMU ofron premtimin e një të ardhmeje më të ndritur në qytetin portual mesdhetar të mbushur me diell.

Ndërsa Franca dhe Bashkimi Evropian kanë nisur plane shumë milionëshe për të joshur studiuesit përtej oqeanit që kur Trump mori presidencën e SHBA-së në janar, iniciativa e AMU-së ishte e para e këtij lloji në vend, që do të thotë se tetë studiuesit që u mirëpritën janë refugjatët e parë akademikë që planifikojnë të shkëmbejnë Shtetet e Bashkuara të Amerikës për Francën.

Duke folur nga laboratori i astrofizikës së universitetit, Presidenti i AMU-së, Eric Berton, e krahasoi situatën me atë të akademikëve evropianë që ikën nga persekutimi nga Gjermania naziste si para ashtu edhe gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Ajo që po ndodh këtu sot nuk është e palidhur me një periudhë tjetër të errët të historisë sonë.

Berton dhe ish-presidenti francez François Hollande kanë nxitur krijimin e një statusi të “refugjatit shkencor”.

Meqenëse shumica e studiuesve që morën pjesë në fjalimin e Bertonit nuk i kishin nënshkruar ende kontratat e tyre me AMU-në, ata kërkuan anonimitet për të mbrojtur pozicionet e tyre kërkimore në Shtetet e Bashkuara nëse nuk pranoheshin ose e refuzonin ofertën.

Midis aplikantëve ishin James, një shkencëtar i klimës në një universitet kërkimor me reputacion të mirë, dhe gruaja e tij, e cila studion ndërthurjen e sistemeve gjyqësore dhe demokracive.

James tha se ata kishin aplikuar sepse “po punonin në fusha të cilat janë të synuara” dhe mund të jenë të prirura për shkurtime fondesh.

Ndërsa James, i cili nuk donte që mbiemri i tij të bëhej publik, tha se nuk e konsideron veten dhe kolegët e tij akademikë si “refugjatë”, ai shprehu shqetësim të thellë për të ardhmen e kërkimit akademik nën drejtimin e Trump.

Brian Sandberg, një profesor historie në Universitetin e Illinoisit Verior, i cili studion ndryshimet klimatike gjatë periudhës së Epokës së Vogël të Akullnajave nga afërsisht shekulli i 16-të deri në shekullin e 19-të, ishte planifikuar të kalonte një vit në Marsejë si profesor vizitor. 

Ndërsa merrte pjesë në një seminar në qytet në mars, ai mësoi për programin e AMU-së dhe vendosi të aplikonte.

“I gjithë sistemi i kërkimit dhe i gjithë arsimi në Shtetet e Bashkuara është vërtet nën sulm”, tha Sandberg.

AMU tha se 298 studiues nga universitete prestigjioze, përfshirë Stanfordin dhe Yale-in, kishin aplikuar, pavarësisht mungesës së njohjes së emrit të universitetit jashtë Francës krahasuar me disa nga homologët e tij parizienë. 

Berton tha se numri i lartë i aplikantëve tregonte emergjencën e situatës përtej Atlantikut.

Shkolla ka akorduar 15 milionë euro për të paguar programin dhe po lobon te qeveria franceze që të barazojë këtë shifër, gjë që do t’i mundësonte asaj të dyfishonte pothuajse punësimet e planifikuara nga 20 në 39.

Megjithatë, zhvendosja në një vend të ri ku anglishtja nuk është gjuhë zyrtare është një hap i madh. Ekziston edhe çështja e pagave, të cilat janë më të ulëta për akademikët në Francë sesa në Shtetet e Bashkuara, dhe fakti që ka më pak para për kërkime.

Një antropologe biologjike në fillimet e karrierës së saj tha se ishte ende në pritje të detajeve të kontratës nga AMU përpara se të nënshkruante kontratën për shkak të mospërputhjeve në paga, megjithëse ngushëllohej nga fakti se kostoja e jetesës është më e ulët në Francë, veçanërisht duke pasur parasysh se arsimi për dy fëmijët e saj, të cilët ajo tha se mezi prisnin të vendoseshin në Marsejë, do të ishte falas.

Presidenti i universitetit këmbënguli që pjesëmarrësit në programin “Vend i Sigurt për Shkencën” do të paguheshin me të njëjtat paga si studiuesit francezë. 

Deklarata synonte të qetësonte shqetësimet brenda komunitetit akademik të Francës se paratë tani do të përqendroheshin në tërheqjen e shkencëtarëve amerikanë, ndërsa studiuesit vendas janë ankuar prej kohësh për fonde të pamjaftueshme.

Por antropologia biologjike tha se një jetë më e qetë mund të kompensonte një pagë më të ulët.