Ndotja toksike nga zjarret në pyje ka depërtuar në shtëpitë e më shumë se një miliard njerëzve në vit gjatë dy dekadave të fundit, zbulon një studim i ri.
Kriza klimatike po rrit rrezikun e zjarreve në pyje duke rritur valët e të nxehtit dhe thatësirat, duke e bërë çështjen e tymit nga zjarret në pyje një çështje globale urgjente, thanë shkencëtarët.
Grimcat e vogla të prodhuara nga zjarret mund të udhëtojnë mijëra kilometra dhe njihen si më toksike se ndotja e ajrit urban, për shkak të përqendrimeve më të larta të kimikateve që shkaktojnë inflamacion. Ndotja nga zjarret në pyje është lidhur me vdekje të parakohshme, përkeqësim të sëmundjeve të zemrës dhe të frymëmarrjes dhe lindje të parakohshme.
Studimet e mëparshme kanë analizuar ekspozimin ndaj tymit të zjarreve në natyrë, por njerëzit e kalojnë pjesën më të madhe të kohës brenda, veçanërisht kur kërkojnë strehim nga zjarret.
Ky është studimi i parë global me rezolucion të lartë mbi rritjet e ndotjes nga zjarret në ambiente të mbyllura.
Ekspozimi më i madh ishte në Amerikën e Jugut dhe Afrikën Qendrore, e ndjekur nga bregu perëndimor i Amerikës së Veriut, Australia veriperëndimore dhe Azia veriore dhe juglindore.
Ndotja e ambienteve të brendshme mund të reduktohet duke përdorur pastrues ajri me një kosto dukshëm më të ulët sesa dëmi shëndetësor që shkakton ndotja. Megjithatë, shkencëtarët vunë në dukje se disa nga njerëzit më të prekur jetojnë në vende më të varfra dhe do të kenë nevojë për ndihmë për të përballuar pajisjet.
“Edhe kur dyert dhe dritaret ishin të mbyllura, individët që qëndronin brenda ende prekeshin shumë nga ndotja nga zjarret”, tha Dongjia Han, e Universitetit Tsinghua në Pekin, dhe kolegët e saj.
Si pasojë, ekziston një nevojë urgjente për masa më efektive për të zvogëluar ekspozimin ndaj grimcave të zjarreve në ambiente të mbyllura.
Një studim i kohëve të fundit zbuloi se edhe me dyer dhe dritare të mbyllura, përqendrimet e ndotjes së brendshme në ditët e zjarreve në pyje mund të jenë gati tre herë më të larta se në ditët normale.
Studimi i ri, i botuar në revistën Science Advances, përdori një grup të dhënash të përcaktuara të ndotjes nga zjarret në pyje, bazuar në vëzhgimet satelitore të flakëve, për të modeluar ekspozimin në ambiente të mbyllura në të gjithë botën nga viti 2003 deri në vitin 2022.
Ata zbuluan se më shumë se 1 miliard njerëz në vit kishin të paktën një ditë kur nivelet e grimcave në ambiente të mbyllura ishin mbi kufijtë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, me zjarret në pyje përgjegjëse për të paktën gjysmën e ndotjes.
Puna mbështetet në analizat e mëparshme të ndotjes nga zjarret në ambiente të mbyllura në Amerikën e Veriut, Australi dhe Azinë Juglindore, të cilat zbuluan rritje të ndjeshme të niveleve të grimcave.
Studimet në Kaliforni, Australi dhe Brazil kanë treguar se kostoja e dëmit për shëndetin që rezulton nga tymi i zjarreve në pyje arrin në miliarda dollarë dhe është shumë më e lartë se kostot e funksionimit të pastruesve të ajrit.
Studimi vlerësoi se sa do të kushtonte ulja e niveleve të ndotjes së brendshme shumë poshtë udhëzimeve të OBSH-së duke përdorur pastrues ajri.
Ai zbuloi se kostoja e blerjes, mirëmbajtjes dhe funksionimit të pastruesve do të ishte qindra dollarë në vit për familje.
“Këto rezultate sugjerojnë se një investim modest në pastrues ajri mund të sjellë përfitime të konsiderueshme ekonomike dhe shëndetësore gjatë episodeve të zjarreve në pyje”, thanë shkencëtarët.
Megjithatë, në vendet me të ardhura të ulëta si Nigeri dhe Çadi, kostot vjetore të pastruesve të ajrit ishin më të larta se të ardhurat mesatare vjetore.
Shkencëtarët thanë se ka masa të tjera që mund të zvogëlojnë ekspozimin, si mbajtja e maskave të fytyrës, zhvendosja e njerëzve të cenueshëm larg zjarreve dhe bërja e ndërtesave më hermetike.
Jing Li dhe Yifang Zhu, të dy nga Universiteti i Kalifornisë në Los Anxhelos, dhe jo pjesë e ekipit të studimit, thanë: “Ndërsa zjarret vazhdojnë të intensifikohen për shkak të ndryshimeve klimatike, zvogëlimi i ekspozimit ndaj tymit të zjarreve në ambiente të mbyllura është bërë një çështje globale urgjente që shkon përtej veprimeve individuale dhe kërkon zgjidhje gjithëpërfshirëse dhe të nxitura nga politikat.”
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
