60 vite nga Karta e Venecias. Aleksandër Meksi flet për përvojën shqiptare të restaurimit

<p>60 vite më parë u nënshkrua Karta e Restaurimit në Venecia, dokumenti qe vendosi parimet e trajtimit dhe ruajtjes së&nbsp;monumenteve. Në nje intervistë për MCN, një nga firmëtarët e saj Prof. Dr. Aleksandër Meksi,&nbsp;tregon se si ky moment shërbeu si një kthesë për të vlerësuar dhe për t'i dhënë rëndësinë e duhur monumenteve në vend.</p> <blockquote> <p>Kjo Kartë u votua. Shqiptarët kur shkonin jashtë delegacioni zyrtar, që të votonte duhej të kishte autorizim nga qeveria. Ne e morëm vesh aty për aty, pamë njëri-tjetrin në sy. E vendoste drejtori ynë, unë isha 25 vjeç. Ngritëm dorën si gjithë të tjerët. Nuk raportuam kur erdhëm këtu që e kishim miratuar.</p> </blockquote> <p>Vetëm tre vite pas nënshkrimit të kësaj karte nga zoti Meksi dhe akitekti i njohur Gani Strazimiri, në 1967, u ndalua feja në vend, me urdhër të dikaturës komuniste, ç’ka vuri në diskutim ruajtjen e monumenteve, edhe pse grupi i punës herë pas herë tentonte të shpëtonte disa prej tyre nga rrënimi. Një prej më të rëndësishmeve, që u shkatërrua nga ajo kohë ishte kisha e Vaut të Dejës, një dëshmi e fortë e kohës kur u ndërtua.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="https://www.fibank.al/individe/depozita-dhe-investime/depozita/depozita-e-hapur" target="_blank"><img alt height="100" src="https://www.mcntv.al/sites/default/files/fbank31.gif" style="float:left" typeof="foaf:Image" width="600"></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote> <p>Ishte&nbsp;një dëshmi e plotë e një arkitekture të zhdukur në Shqipërinë e veriut dhe me piktura të vyera. Kishte të tjera si xhamia e Peqinit, e Kavajës, u prishën minaret e xhamive mbret të ndërtuara në 1492 gjatë kohës që në Shqipëri ndenji sulltan Bajaziti i dytë.</p> </blockquote> <p><br> Ndërsa sot, sipas profesorit ka një qasje biznesi në trajtimin e monumenteve, edhe pse këto të fundit do ta çonin në një tjetër drejtim turizmin kulturor në vend.</p> <blockquote> <p>Administrimi nuk është i rregullt. E kemi thënë aty ku thuhet, që janë prishur atelietë dhe monumentet bëhen të tëra me privatë, që nuk mund të jenë të specializuara për këtë punë. &nbsp;As materialet që përputhen me kërkesat shkencore. Bëhen tendera kur është marrëzi. Si p.sh. do bëjmë një operacion të mëlçisë dhe bëjmë tender cili doktor e bën. Ky është restaurimi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> </blockquote> <p><br> Sipas profesor Meksit, vendi nuk ka nëvojë për një shkollë të posaçme restaurimi, pasi kjo lëndë është e integruar brenda degës së arkitekturës, por duhen politika afatgjata për ruajtjen dhe administrimin e monumenteve.</p> <iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/5EMiN8hIurw?si=3lsHPixs64pUzM6E" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>