
Plani për shkëmbim territoresh për të reduktuar kufinjtë e Kosovës është duke u përballur me një mori kritikash brenda republikës, rajonit dhe më gjerë shkruan gazeta britanike “The Guardian” për korrigjimin potencial të kufijve midis Kosovës dhe Serbisë, si ide për normalizimin e marrëdhënieve midis këtyre dy vendeve.
Prestigjozja britanike ka theksuar se përkundër faktit se qëndrimet amerikane kanë ndryshuar gjatë administratës së fundit, ideja për ri-organizmin të kufijve është duke hasur në kundërshtime.
Presidenti kosovar, Hashim Thaçi dhe homologu i tij serb, Aleksandër Vuçiç kanë sugjeruar se një shkëmbim territoresh mund të jetë pjesë e një marrëveshje që do të hapë rrugën për një zgjidhje përfundimtare midis Beogradit dhe Prishtinës.
Kosova u shkëput nga Serbia në vitin 1999 dhe ka shpallur pavarësinë e saj në vitin 2008, të cilën Beogradi ende nuk e ka njohur. Thaçi dhe Vuçiq janë takuar rregullisht nën patronazhin e shefes për politikë të jashtë të BE-së, Federica Mogherini, për të arritur një marrëveshje që mund t’i jap Kosovës një ulëse në OKB dhe t’i vendos të dyja vendet më afër BE-së, për të dy vendet.
Megjithëse as Thaçi dhe as Vuçiq nuk i kanë bërë të ditura akoma detajet e planeve të tyre. Në një diskutimi të mbajtur në Austri gjatë javës së kaluar, të dy kanë pohuar se ndryshimet kufitare ishin pjesë e diskutimit. Një ndryshim ndoshta do të përfshinte shkëmbimin e territorit të Serbisë jugore, kryesisht të populluar nga shqiptarët etnikë, për pjesën e Kosovës veriore me një popullsi kryesisht etnike serbe.
Administrata amerikane kohët e fundit me anë të këshilltarit për Siguri Kombëtare, John Bolton, së fundmi ka deklaruar se Washingtoni nuk do të qëndronte në rrugë nëse Beogradi dhe Prishtina arrijnë një marrëveshje, duke përmbysur një politikë disavjeçare të ShBA-ve që vlerësonte se ndryshimet e mëtejshme kufitare në Ballkan janë të papranueshme.
Sipas dy burimeve, për administratën Trump, politika e re nuk është "asnjë vijë e kuqe, por nuk ka kontrolle të zbrazëta", që do të thotë se SHBA është e gatshme të shikojë çdo zgjidhje, duke përfshirë ndryshimet kufitare, por nuk do ta mbështesë domosdoshmërisht në fund. Disa zyrtarë të BE kanë lënë të kuptohet se ata gjithashtu mund të jenë të gatshëm të mbështesin një marrëveshje që përfshin ndryshimet kufitare.

Vuçiç është duke u përballur me shumë kundërshtime në Serbi pasi që disa e shohin një marrëveshje të tillë si pranim se Kosova është e humbur përgjithmonë. Gjithashtu ka kritika të forta brenda Kosovës, veçanërisht nga kryeministri Ramush Haradinaj, i cili i referohej kësaj ideje si “ide katastrofike”. Në llogarinë e tij të Twitter ai ka shkruar se “Diskutimi publik mbi ri-dizajnimin e kufijve dhe shkëmbimin e territoreve është një ftesë për tragjedi të reja në Ballkan”.
Shumë vëzhgues rajonalë dhe ndërkombëtarë kanë vërejtur potencialin për efektet e goditjes në rajon, ku disa kufij janë të brisht dhe të hapura për sfidat nacionaliste.
Kancelaria gjermane, Angela Merkel, e ka kundërshtuar një ide të tillë dhe tre ish-përfaqësues të lartë të Bosjnës i kanë dërguar një letër Federica Mogherinit duke i kërkuar asaj të mos mbështesë ndonjë plan që përfshin shkëmbim territoresh.
“Ne mund të themi se nuk mund të mendojmë për ndonjë politikë që ka më shumë gjasa të na çojë në ndarje dhe konflikt të Ballkanit sesa ai që tani po mbështetet nga disa”, shkruhej në letrën e Carl Bildt, Pedi Eshdaun dhe Kristian Shvarc-Shilling.
Milorad Dodik, kryetari i njësisë autonome të Republikës Serbe (RS) të mbizotëruar nga serbët dhe një kandidat për presidencën kombëtare në zgjedhjet e tetorit, ka bërë thirrje të rregullta për pavarësinë e RS.
"Unë mendoj se BE e pëlqen këtë plan sepse është 'e thjeshtë'", tha Lejla Ramić-Mesihoviq, drejtoresha ekzekutive e Iniciativës së Politikave të Jashtme BH, një bankë e vogël me bazë në Sarajevë që ka punuar në këtë çështje. "Por cila logjikë do të ketë bashkësia ndërkombëtare kundër një referendumi të RS? A është me të vërtetë koha të heqësh dorë nga shtetet multietnike në Evropë?"
Një këshilltar i Dodik tha se shqetësimet ishin të ekzagjeruara. "Presidenti Dodik është një nga politikanët më me përvojë në rajon dhe ai nuk do të bëjë asgjë, duke e ditur se sa e rëndësishme është që Serbia të mbyllë historinë me Prishtinën", tha Ana Trišić-Babić, një ish-zëvendësministër i jashtëm i Bosnjës.
Megjithatë, ka frikë se thjeshtë duke e vendosur këtë çështje përsëri në tavolinë, do t’i nxitë ata që dëshirojnë të rihapin temat që tashmë janë të zgjidhura.
Në Maqedoni jetojnë një numër i madh shqiptarësh dhe ishte skenë e përplasjeve ndëretnikë gjatë vitit 2001. Politikanët kanë qenë të kujdesshëm për çdo marrëveshje që përfshin shkëmbim territoresh.
“Këto ide kanë lundruar nëpër të gjitha luftërat e Ballkanit dhe ky vend ka qenë gjithmonë shumë i vendosur në mbështetjen e zgjidhjeve politike ndaj problemeve që nuk kërkojnë kufij etnik. Ne duhet të kujtojmë se mizoritë më të mëdha u kryen me këtë qëllim, ose me atë justifikim në mendje” ka thënë ministrja e mbrojtjes së Maqedonisë, Radmila Šekerinska.
Një tjetër çështje kyçe është edhe Rusia. Vuçiç pritet të takojë dy herë presidentin rus Vladimir Putin në muajt e ardhshëm dhe deri më tash Moska ka dhënë pak shenja se a është gati të heqë kundërshtimin e saj të gjatë për pavarësinë e Kosovës.
Zëdhënësja e ministrisë së jashtme ruse, Maria Zakharova, tha se ishte çështje e Beogradit dhe Prishtinës të bien dakord për një marrëveshje, por theksoi se “marrëveshja duhet të pasqyrojë interesat e popullit serb. Por ajo nuk pranoi të sqaronte se si Rusia do t'i vlerësonte këto interesa.



