Kompania gjermane padit Shqipërinë/ Tomorri: Pretendon për sjellje armiqësore nga qeveria. Janë ezauruar zgjidhjet, fjala i mbetet gjykatës  

Kompania gjermane EMS Shipping, që ka me koncesion terminalin lindor në Portin e Durrësit kërkon 40 milionë euro kompensim nga qeveria shqiptare për thyerje të njëanshme të kontratës koncesionare në Gjykatën e Arbitrazhit të Uashingtonit.

Duke folur mbi këtë çështje në edicionin e lajmeve në MCN TV gazetari Klodian Tomorri thotë se kompania gjermane pretendon se ka pasur sjellje armiqësore nga qeveria Rama, që nga momenti i pare pas ardhjes në pushtet.

EMS pretendon se është detyruar t’i dorëzojë territorin kompanisë Eagle Hills, dhe qeveria s’u ka dhënë zgjidhje tjetër. Tomorri thekson se fakti që është regjistruar një çështje në Arbitrazh, tregojnë që alternativat e tjera janë ezauruar të gjitha, dhe tashmë  fjala i mbetet gjykatës.

Koncesioni i terminalit lindor në  Portin e Durrësit është dhënë në fillim të vitit 2013 nga ish-qeveria e PD. Procedurat për dhënien me koncesion kanë nisur në 2012-ën dhe marrëveshja koncesionare është finalizuar në mars 2013-ës, pak muaj para rotacionit të pushtetit. Kompania gjermane EMS pretendon se që nga momenti i parë i ardhjes në pushtet qeveria Rama ka pasur sjellje armiqësore ndaj saj dhe e ka dëmtuar me vendimmarrjen e saj. Kjo vendimmarrje kulmoi në 2020-ën, kur qeveria amendoi marrë veshjen koncesionare të portit në Porto Romano, të kompanisë Kastrati, duke i dhënë të drejtë që veç karburanteve të  përpunonte edhe mallrat e tjerë. Kulmi tjetër ishte në 2022-shin, kur qeveria shqiptare avancoi projektin e Portit Turistik të Durrësit me kompaninë Eagle Hills. Gjatë kësaj periudhe kompania gjermane pretendon se e ka informuar në vijimësi qeverinë për shqetësimet e saj, por s’ka marrë përgjigje, dhe ajo është  e detyruar t’i dorëzojë territorin e saj kompanisë Eagle Hills. Kompania gjermane thotë se ne praktikisht me këtë na mbyllet koncesioni dhe qeveria s’na ka dhënë një zgjidhje tjetër. Qeveria thotë  së  kompania gjermane nuk ka përmbushur detyrimet e kontratës koncesionare, dhe pavarësisht kësaj i kemi ofruar disa variante që  ta vazhdojë marrëveshjen koncesionare dhe të transferohet në Portin e Kastratit deri në Portin e Ri në  Porto Romano. Palët s’kanë arritur gjuhën e përbashkët dhe kemi hapjen e një çështjeje arbitrazhi.  Zgjidhjet me mirë kuptim ndodhin para ngritjes së  padisë  në  Arbitrazh. Pala që  pretendon se është  e dëmtuar, duhet të vërë në dijeni palën tjetër, qeverinë, për shkeljet dhe dëmet që  ajo pretendon dhe duhet të  kërkojë korrigjimin e tyre brenda një  periudhe, në se pala tjetër s’reagon, shkohet në  Arbitrazh. Fakti që është  regjistruar një çështje në  Arbitrazh, tregojnë  që  alternativat e tjera janë ezauruar të gjitha, dhe tashmë  fjala i mbetet gjykatës”.

I pyetur nëse BE ka ndonjë rol në raport me këtë çështje, Tomorri shprehet:

BE s’ka rol sepse është  mosmarrëveshje tregtare mes një  kompanie private dhe qeverisë. Lind për shkeljet e pretenduara të  traktateve dypalëshe të  investimeve, që Shqipëria i ka pothuajse me të  gjitha vendet e BE. Padia pretendon se Shqipëria ka shkelur traktatin e përbashkët me Gjermaninë. Nuk shoh ndonjë  rol të  BE. Kompania ka pasur një  kontratë  për 35 vjet, ka paraqitur një  plan biznesi, dhe pretendon që  qeveria ia ka ndryshuar rregullat në  tavolinë , nuk i del llogaria, dhe tashmë  kërkon dëmshpërblimin. Në  rastin e procedurave të  Arbitrazhit varet çfarë kërkon kompania. Por përgjithësisht kur shkohet në  Arbitrazh kontrata ndërpriten dhe kompania kërkon dëmin që ajo pretendon se është  shkaktuar nga shkelja e një anshme e kontratës”.

Lidhur me paralajmërimin e kryeministrit Rama se po shqyrton mundësinë për të dalë nga juridiksioni i Gjykatës së Arbitrazhit, Tomorri tha se ky do të ishte një hap drastik dhe ekstrem. Sidoqoftë gazetari thekson se vendimi s’do të ketë fuqi për çështjet aktuale, por vetëm për ato që do të regjistrohen në të ardhmen”.

Pyetjes se çfarë po bëhet në lidhje me Portin e ri Tregtar, Tomorri i përgjigjet:

S’ka zhvillim dhe mendoj që  s’do ketë zhvillim edhe për shumë vjet. Me prishjen e portit ekzistues, për një kohë të pacaktuar aktiviteti portual do zhvendoset në Porto Romano te porti privat i kompanisë Kastrati. Deri tani s’është  kryer asnjë  procedurë. Procedurat janë lë nënë  fazën e përzgjedhjes së kompanisë që do ta projektojë  portin, por s’ka avancim në tenderim dhe fillimin e punimeve në terren. Premtimet e qeverisë  që  do ta ndërtojmë  portin në  3-5 vjet duken shumë optimiste, për të mos thënë  euforike”.