OKB vendos: Izraeli duhet të asgjësojë të gjitha armët e tij bërthamore

Izraeli duhet të asgjësojë të gjitha armët e tij bërthamore dhe t’i vendosë vendet e tij bërthamore nën kompetencën e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, deklaroi Komiteti i Parë i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në një votim fillestar 152-5.

Pesë vendet që kundërshtuan rezolutën e së premtes mbi “rrezikun e përhapjes bërthamore në Lindjen e Mesme” ishin: Kanadaja, Izraeli, Mikronezia, Palau dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. 24 vende të tjera abstenuan, përfshirë vende anëtare të Bashkimit Europian.

Rezoluta vjetore e paraqitur nga Egjipti në OKB në Nju Jork u sponsorizua nga Autoriteti Palestinez dhe 19 qarqe, duke përfshirë Bahreinin, Jordaninë, Marokun dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Synimi Izraeli por jo Irani

Rezoluta synon kryesisht Izraelin, i cili besohet të jetë vetëm një nga nëntë shtetet që posedojnë armë bërthamore. Nga ana e tij, Izraeli nuk e ka pranuar kurrë që ka armë të tilla.

Rezoluta thekson se Izraeli është i vetmi vend në Lindjen e Mesme dhe një nga të paktët midis 193 vendeve anëtare të OKB-së, i cili nuk ka nënshkruar Traktatin e Mospërhapjes së Armëve Bërthamore (NPT).

Irani, i cili është nënshkrues i traktatit, besohet se është në rrugën e zhvillimit të armëve bërthamore. Por pavarësisht kësaj, rezoluta nuk përmendte Iranin.

Rezoluta ripohonte rëndësinë e pranimit të Izraelit në Traktatin e Mospërhapjes së Armëve Bërthamore dhe vendosjen e të gjitha objekteve të tij bërthamore nën masat mbrojtëse gjithëpërfshirëse ndërkombëtare të energjisë atomike Nancy, në realizimin e qëllimit të aderimit universal të Traktatit në Lindjen e Mesme.

Më tej, i bëhej thirrje Izraelit të aderojë në Traktat pa vonesa, të mos zhvillojë, prodhojë, testojë ose të marrë në ndonjë mënyrë tjetër armë bërthamore, të heqë dorë nga zotërimi i armëve bërthamore dhe të vendosë të gjitha objektet e tij bërthamore të pasigurta nën sferën e plotë të masave mbrojtëse të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, si një masë e rëndësishme e ndërtimit të besimit midis të gjitha shteteve të rajonit dhe si një hap drejt rritjes së paqes dhe sigurisë.

Një zonë pa armë bërthamore në Lindjen e Mesme?

Të premten, Komiteti i Parë miratoi gjithashtu me 170 vota, përfshirë Iranin, thirrjen për një zonë pa bërthamore në Lindjen e Mesme. Izraeli ishte i vetmi vend që e kundërshtoi tekstin. Ndërkohë katër vende abstenuan: SHBA, Kameroni, Komoret dhe Tanzania.

Në një debat mbi këtë çështje në fillim të këtij muaji, një zëvendës ambasador izraelit në OKB Michal Maayan tha se Traktati i Mospërhapjes së Armëve Bërthamore është po aq i rëndësishëm sa niveli i pajtueshmërisë dhe nuk është një ilaç për “sfidat unike të sigurisë” të Lindjes së Mesme.

Katër nga pesë rastet e shkeljeve të rënda të Traktatit të Mospërhapjes së Armëve Bërthamore ndodhën në Lindjen e Mesme që nga hyrja në fuqi e tij.

Për dekada, Irani ka avancuar me shpejtësi programet e tij të paligjshme bërthamore dhe aktualisht posedon sasi të mëdha të materialit bërthamor shumë të pasuruar.

Ekzistenca e aktiviteteve bërthamore të padeklaruara në Siri mbetet e rëndësishme dhe shqetësuese, si dhe pyetjet e hapura në lidhje me natyrën dhe gjendjen operacionale mbjellin vendet dhe materialet specifike brenda Sirisë.

Maayan shpjegoi se është e pamundur të flitet për një arkitekturë të sigurisë rajonale rreth çështjes bërthamore në një situatë ku vendet e Lindjes së Mesme nuk e njohin të drejtën e Izraelit për të ekzistuar.

Disa aktorë në rajon pretendojnë se një arkitekturë gjithëpërfshirëse e sigurisë mund të iniciohet në Lindjen e Mesme, me angazhim të drejtpërdrejtë me Izraelin, pa njohjen e të drejtës së Izraelit për të ekzistuar brenda kufijve të sigurt dhe të sigurt, pa reduktuar tensionin rajonal dhe ndërtimin e besimit të nevojshëm dhe besimin midis shteteve të rajonit. Ky pozicion është i paqëndrueshëm.