Mbi 100 të vdekur dhe 4 mijë të plagosur është bilanci i shpërthimit që ndodhi dje pasdite në Bejrut. Përpos kësaj, janë të paktën 300 mijë të tjerë që kanë mbetur pa shtëpi, ndërsa ministri i Shëndetësisë u bëri thirrje qytetarëve të largohen nga qyteti, për shkak të helmeve të përhapura në ajër, që mund të kenë pasoja letale në terma afatgjatë.
Po çfarë ndodhi në kryeqytetin e Libanit? Kryeministri Hassan Diab tha se tragjedia erdhi për shkak të shpërthimit të një sasie prej 2700 tonë nitrat amoni, i cili gjendej në magazinat e portit prej vitesh.
Çfarë është nitrati i amonit?
Nitrati i amonit e ka formulën kimike NH₄NO₃. I prodhuar në formë të ngjashme me atë të pelletit që përdoret për djegie, ai është një nga plehrat kimikë më të përdorur në botë.
Ai është gjithashtu përbërësi kryesor në shumë lloje eksplozivësh që përdoren në miniera.
Që të ndodhë një katastrofë industriale me nitrat amoni, shumë gjëra duhet të mos funksionojnë siç duhet. Tragjikisht, mesa duket ky ka qenë rasti i Bejrutit.
Çfarë mund ta ketë shkaktuar shpërthimin?
Nitrati i amonit nuk digjet vetë. Ai vepron si një burim oksigjeni që mund të përshpejtojë djegien e materialeve të tjera. Që djegia të ndodhë, duhet prania e oksigjenit. Nitrati gjeneron sasi shumë më të përqendruar të oksigjenit sesa ajri përreth nesh. Kjo është arsyeja pse është efektiv në minierën e eksplozivëve, ku përzihet me naftë dhe karburante të tjera.
Sidoqoftë, në temperaturë të mjaftueshme të lartë, nitrati i amonit mund të zbërthehet në mënyrë të vrullshme vetë. Ky proces krijon gazra duke përfshirë oksidet e azotit dhe avullin e ujit. Ky lëshimi i shpejtë i gazrave mund të shkaktojë shpërthim.
Zbërthimi i nitratit të amonit mund të ndërpritet nëse ndodh një shpërthim aty ku ruhet, nëse ka afër një zjarr të fortë. Kjo e fundit është ajo që ndodhi në shpërthimin në Tianjin 2015, i cili vrau 173 njerëz pasi kimikatet e ndezshme dhe nitrati i amonit u ruajtën së bashku në një fabrikë kimikatesh në lindje të Kinës.
Ndërsa nuk e dimë me siguri se çfarë shkaktoi shpërthimin në Beirut, pamjet e incidentit tregojnë se mund të ketë qenë një zjarr - i dukshëm në një pjesë të zonës së portit të qytetit – i cili më pas ka nxitur shpërthimin.
Ku dështuan autoritetet?
Hetimet paraprake nxjerrin në pah vite të tëra mosveprimi dhe pakujdesie për ruajtjen e një materiali mjaft eksploziv. Lënda ruhej në port prej të paktën gjashtë vitesh pa masa sigurie.
"Është neglizhencë", i ka thënë një burim Reuters-it, duke shtuar se ruajtja e materialit në mënyrë të sigurt ishte ngritur si çështje para disa komisioneve dhe gjyqtarëve dhe "asgjë nuk ishte bërë" për të urdhëruar heqjen ose asgjësimin e materialit.
Burimi tha se zjarri nisi në depon e portit 9 dhe është përhapur në depon 12, ku ishte ruajtur nitrati i amonit.
Një burim tjetër afër një punonjësi të portit tha se një ekip që inspektoi materialin gjashtë muaj më parë paralajmëroi se mund të "hidhte në erë të gjithë Beirutin" nëse nuk hiqet.
Shpërthimi i së martës ishte më i fuqishmi që është parë ndonjëherë nga Bejrut, një qytet që i ruan ende pasojat e luftës civile tre dekada më parë dhe që po vuan një krizë të thellë financiare të rrënjosur prej dekadash të tëra korrupsion dhe keqmenaxhim ekonomik.
Kreu i portit të Bejrutit dhe shefi i doganave thanë të mërkurën se disa letra i janë dërguar gjyqësorit duke kërkuar heqjen e materialit të rrezikshëm, por kanë marrë asnjë përgjigje.
Menaxheri i Përgjithshëm i Portit, Hassan Koraytem, tha për OTV se materiali ishte futur në depo me një urdhër gjykate. Ai shtoi se autoritetet e dinin që atëherë se materiali ishte i rrezikshëm, por "jo në këtë shkallë". / Përgatiti: Gazmira Sokoli /
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
