Deri ku shkon liria e të shprehurit?

Një karikaturë e publikuar në “Jerusalem Post” nuk u prit mirë nga një pjesë e madhe e lexuesve dhe kjo i kushtoi vendin e punës autorit të saj. Avi Katz u pushua nga puna pasi karikatura e tij u publikua në revistën e përdyjavshme të “Jerusalem Post”, “The Jerusalem Report”. Katz e kishte paraqitur kryeministrin Benjamin Netanjahu dhe pjesëtarët e qeverisë së tij si derra.

“The Jerusalem Post”, me anë të një shkrimi, e mbrojti vendimin për ta pushuar nga puna autorin e karikaturës, duke thënë se paraqitja e politikanëve izraelitë si derra ka shkelur hapur standardet etike dhe ato editoriale të gazetës.

Karikatura në fjalë bazohet në romanin e njohur të Xhorxh Oruell, “Ferma e kafshëve”. Ajo mban diçiturën “Disa kafshë janë më të barabarta se të tjerat”. Ajo është shndërrimi në vizatim i një fotoje të kryeministrit Netanjahu dhe kolegëve të tij, teksa festonin pas kalimit në Parlament të një ligji bazë që e cilëson Izraelin kombi-shtet i hebrejve.

Por nëse në vende të tjera të botës, kjo karikaturë mund të kalonte edhe pa u vënë re, në kontekstin izraelit fabula merr përmasa të tjera.

“Imazhi i derrave na rikthen në vëmendje parullat antisemitiste të përdorura kundër hebrejve gjatë historisë. Vetëm pak kohë më parë, një studiues i lidhur me Hamasin tha: Allahu i ka shndërruar hebrejtë në derra dhe majmunë. Ne si gazetë sioniste nuk mund ta pranojmë këtë analogji poshtëruese. Kritikat mund t’i pranojmë, por urrejtjen dhe nxitjen e saj jo”, thuhet në editorialin e “Jerusalem Post”.

Megjithatë, në shkrim pranohet se vendimi për të pushuar karikaturistin Katz nuk ka qenë i lehtë.

“Nga njëra anë, ne besojmë fort në lirinë e të shprehurit - dhe sidomos të drejtën e opinionistëve dhe karikaturistëve tanë për të shprehur atë që mendojnë pa qenë nën presionin apo intimidimin e forcave të jashtme. Por nga ana tjetër, të gjitha liritë, duke përfshirë atë të shprehjes, kanë kufijtë e tyre”, thuhet në shkrim.

Karikatura u pasua nga kritika të ashpra në rrjetet sociale nga një pjesë e lexuesve. Por pati edhe nga ata që dolën në mbështetje të Katz. Gazetari i “Jerusalem Post”, Haim Watzman, dha dorëheqjen në formë proteste ndaj vendimit.

“Nuk e gjej veten në një gazetë që largon një pjesëtar të stafit thjesht sepse puna e tij ka mërzitur disa lexues. Gazetaria, kur bëhet mirë, gjithmonë zemëron ndonjë lexues, dhe është detyra e botuesve dhe menaxherëve të gazetës ose revistës të qëndrojnë në krah të pjesëtarëve të stafit, kur lexuesit ankohen. Kjo është më shumë se asnjëherë e vërtetë në rastin e karikaturistëve, puna e të cilëve është satira dhe një satirist i mirë nuk resht kurrë së shqetësuari për zemërimin që mund të shkaktojë te qytetarët”, shkroi ai.

Por në editorialin e saj, “Jerusalem Post” shprehet se edhe në karikaturë duhet të ketë disa kufizime. “Liria e të shprehurit nuk është liri për të shpifur e dëmtuar të tjerët pa u ndëshkuar. Politikanët e paraqitur në karikaturat satirike mund të gjenden në pothuajse çdo gazetë botërore, por duhet të ketë kufizime. Katz, sipas mendimit tonë, i ka shkelur ato kufizime ", argumenton gazeta.

Karikaturat satirike kanë provokuar shpesh debate në vende të ndryshme të botës. Karikaturat e profetit Muhamed në gazetën daneze “The Jyllands-Posten” disa vite më parë shkaktuan reagime të ashpra te myslimanët. Rasti më i rëndë u shënua në Francë në janar të 2015-s, kur revista satirike “Charlie Hebdo” u bë pre e një sulmi terrorist, gjatë të cilit mbetën të vrarë 12 pjesëtarë të stafit.