
Forca fondamentaliste që kërkon të instalojë ligjin islam është përhapur në të gjithë vendin, duke kapërcyer njëri qytet pas tjetrit dhe duke u vendosur në Kabul pasi Shtetet e Bashkuara kanë tërhequr trupat këtë verë.
Qindra mijëra civilë po ikin, duke shkaktuar një krizë humanitare. Ata që kanë mbetur po llogarisin rikthimin e sundimit ekstremist nën interpretimin talebanë të Islamit.
Çfarë janë talebanët?
Talebanët u ngritën për herë të parë në pushtet në Afganistan në vitet 1990, të formuar nga luftëtarët guerilë që dëbuan forcat sovjetike me mbështetjen e CIA -s dhe shërbimeve të inteligjencës pakistaneze.
Themeluesi, Mohammad Omar, një komandant në rezistencën anti-sovjetike, nisi lëvizjen në 1994 në qytetin juglindor të Kandahar, i cili ishte pllakosur nga krimi dhe dhuna.
Në vjeshtën e vitit 1996, talebanët pushtuan Kabulin dhe e shpallën vendin një emirat islamik. Sundimi i talebanëve ishte brutal dhe shtypës.
The Washington Post thotë se në këmbim të ndihmës për grupet luftarake të lidhura me qeverinë e kombit, udhëheqësit talebanë strehuan Osama bin Laden dhe anëtarë të tjerë të al-Kaedës të përfshirë në sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001.
Një koalicion i udhëhequr nga SHBA rrëzoi regjimin më vonë atë vit. Në fund të korrikut 2015, qeveria afgane konfirmoi se Omar kishte vdekur në prill 2013 në Karaçi, Pakistan.
Si e rifituan forcën talebanët?
Pasi u mundën, talebanët u shpërndanë. Disa udhëheqës gjetën një vend në Pakistan, ku filluan të forcoheshin me ndihmën e institucionit të sigurisë pakistaneze.
Në Afganistan, prania e forcave amerikane ndihmoi që talibanët të bënin një thirrje anti-kolonialiste për rekrutët. Kështu bënë edhe të korruptuarit në qeverinë afgane. Militantët gjithashtu plotësuan pozita e tyre përmes një fushate frike dhe dhune.
Si financohen dhe armatosen talebanët?
Sipas Washington Post talebanët marrin fondet e tyre nga burime të ndryshme. Disa para vijnë nga tregtia e opiumit dhe shitja e drogës, apo krime të tjera si kontrabanda. Qëllimi i talebanëve është i thjeshtë, thanë ekspertët: të rimarrë atë që grupi humbi në fillim të viteve 2000.



