Erozioni po merr me vete fosforin

Fosfori është thelbësor për bujqësinë, megjithatë kjo lëndë ushqyese e rëndësishme për bimën po reduktohet në sasi nga tokat në të gjithë botën. Shkaku kryesor është erozioni i tokës, raporton një ekip kërkimor ndërkombëtar i udhëhequr nga Universiteti i Bazelit. Studimi I publikuar në revistën “Nature Communications” tregon se cilat kontinente dhe rajone preken më fort.

Prodhimi i ushqimit në botë varet drejtpërdrejt nga fosfori. Sidoqoftë, kjo lëndë ushqyese për bimët nuk është e pakufizuar, me origjinë nga rezervat e kufizuara gjeologjike. Se sa shpejt mund të shterohen këto rezerva është temë e debatit shkencor. Po aq e diskutueshme është çështja se cilat shtete zotërojnë rezervat e mbetura dhe varësitë politike që vijë si rezultat.

Një përfundim i rëndësishëm i studimit është se më shumë se 50% e humbjes globale të fosforit në bujqësi i atribuohet erozionit të tokës. "Erozioni luan një rol që dihej tashmë. Shkalla e këtij roli nuk është vlerësuar kurrë më parë me këtë nivel", shpjegon Aleëell. Më parë, ekspertët kanë raportuar humbje kryesisht për shkak të mungesës së riciklimit, ushqimit dhe mbeturinave të ushqimit, dhe keqmenaxhimit të përgjithshëm të burimeve të fosforit.

Pak në tokë, shumë në ujë

Erozioni shpëlan fosforin nga tokat bujqësore në ligatinat dhe zonat ujore, ku teprica e lëndëve ushqyese (e quajtur eutrofikim) dëmton bimët ujore dhe kafshët. Studiuesit arritën të kryenin disa llogaritje duke përdorur të dhëna në nivle global mbi përmbajtjen e fosforit në lumenj: Përmbajtja e ngritur e fosforit në ujë pasqyron humbjen e llogaritur të fosforit në tokë në rajonin përkatës.

Plehrat minerale mund të zëvendësojnë fosforin e humbur në fusha, por jo të gjitha vendet janë njësoj të afta t'i përdorin ato. Megjithëse zgjidhjet janë të mundshme për vende të tilla si Zvicra, falë plehrave organikë dhe cikleve potencialisht relativisht të mbyllura të fosforit në bujqësi, Afrika, Evropa Lindore dhe Amerika e Jugut regjistrojnë humbjet më të mëdha të fosforit - me mundësi të kufizuara për zgjidhjen e problemit. "Është paradoksale, veçanërisht pasi Afrika zotëron depozitat më të mëdha gjeologjike të fosforit", thotë Aleëell.

Kush do të kontrollojë rezervat e fosforit në të ardhmen?

Është ende e paqartë se kur, saktësisht, nuk do të ketë më fosfor për bujqësinë e botës. Depozita të mëdha u zbuluan disa vjet më parë në Saharanë Perëndimore dhe Marok, megjithëse kapaciteti i tyre është i diskutueshëm. Përveç kësaj, Kina, Rusia dhe SHBA po zgjerojnë gjithnjë e më shumë ndikimin e tyre në këto rajone, gjë që sugjeron që atom und të vënë nën kontroll edhe këtë burim të rëndësishëm për prodhimin e ardhshëm global të ushqimit. Evropa praktikisht nuk ka depozita fosfori të vetat.

"Nëntëdhjetë e pesë përqind e ushqimit tonë prodhohet direkt ose indirekt si rezultat i rritjes së bimëve në tokë. Humbja progresive e fosforit si lëndë ushqyese e bimës duhet t’i shqetësojë të gjithë njerëzit dhe shoqëritë", thotë Aleëell. Nëse vendet duan të sigurojnë pavarësinë e tyre nga ato shtete që posedojnë depozitat e mëdha të mbetura, ata duhet të kërkojnë të minimizojnë humbjet e fosforit në tokë.

Një zvogëlim drastik i erozionit të tokës është një hap i rëndësishëm në drejtimin e duhur. Menaxherët e tokave mund të zvogëlojnë erozionin duke siguruar mbulimin e tokës për aq kohë sa është e mundur, përmes kultivimit të përshtatur për topografinë - duke punuar tokat në mënyrë transversale në pjerrësi ose tarracim.