Shkencëtarët ringjallin një virus 'zombi', kaloi 48,500 vjet i ngrirë

Temperaturat më të ngrohta në Arktik po shkrijnë ngricat e përhershme të rajonit, një shtresë e ngrirë dheu nën tokë dhe potencialisht po nxisin viruse që, pasi qëndrojnë në gjumë për dhjetëra mijëra vjet, mund të rrezikojnë shëndetin e kafshëve dhe njerëzve.

Ndërsa një pandemi e shkaktuar nga një sëmundje nga e kaluara e largët tingëllon si komploti i një filmi fantastiko-shkencor, shkencëtarët paralajmërojnë se rreziqet, megjithëse të ulëta, janë të nënvlerësuara.

Mbetjet kimike dhe radioaktive që datojnë nga Lufta e Ftohtë, të cilat kanë potencialin të dëmtojnë jetën e egër dhe të prishin ekosistemet, mund të lëshohen gjithashtu gjatë shkrirjes.

"Ka shumë gjëra që po ndodhin me ngricën e përhershme që është shqetësuese dhe (ajo) tregon me të vërtetë pse është shumë e rëndësishme që të mbajmë sa më shumë ngrirje të jetë e mundur," tha Kimberley Miner, një shkencëtare klimatike në Kaliforni.

Permafrost mbulon një të pestën e Hemisferës Veriore, pasi ka mbështetur tundrën arktike dhe pyjet boreale të Alaskës, Kanadasë dhe Rusisë për mijëvjeçarë. Ajo shërben si një lloj kapsule kohore, duke ruajtur - përveç viruseve të lashta - mbetjet e mumifikuara të një numri kafshësh të zhdukura që shkencëtarët kanë mundur të zbulojnë dhe studiojnë vitet e fundit, duke përfshirë dy këlyshë luani të shpellës dhe një rinoceront.

Arsyeja pse permafrost është një medium i mirë ruajtjeje nuk është vetëm sepse është i ftohtë; është një mjedis pa oksigjen në të cilin drita nuk depërton. Por temperaturat aktuale të Arktikut po ngrohen deri në katër herë më shpejt se pjesa tjetër e planetit, duke dobësuar shtresën e sipërme të permafrostit në rajon.

Për të kuptuar më mirë rreziqet e shkaktuara nga viruset e ngrira, Jean-Michel Claverie, ka testuar mostrat e tokës të marra nga permafrost siberian për të parë nëse ndonjë grimcë virale të përfshira në të janë ende infektive. Ai është në kërkim të asaj që ai e përshkruan si "viruse zombie" dhe ai ka gjetur disa.

Claverie dhe ekipi i tij izoluan disa shtame të virusit të lashtë nga mostrat e shumta të permafrostit të marra nga shtatë vende të ndryshme në të gjithë Siberinë dhe treguan se secila mund të infektonte qelizat e kultivuara të amebës.

Këto shtame të fundit përfaqësojnë pesë familje të reja virusesh, në krye të dy që ai kishte ringjallur më parë. Më i vjetri ishte pothuajse 48,500 vjeç, bazuar në datimin me radiokarbon të tokës dhe erdhi nga një mostër e tokës e marrë nga një liqen nëntokësor 16 metra (52 këmbë) nën sipërfaqe. Mostrat më të reja, të gjetura në përmbajtjen e stomakut dhe veshjen e mbetjeve të një vigani të leshtë, ishin 27,000 vjeç.

Fakti që viruset që infektojnë ameba janë akoma infektues pas kaq shumë kohësh, është tregues i një problemi potencialisht më të madh, tha Claverie. Ai ka frikë se njerëzit e konsiderojnë kërkimin e tij si një kuriozitet shkencor dhe nuk e perceptojnë mundësinë e rikthimit të viruseve të lashta në jetë si një kërcënim serioz për shëndetin publik.

Gjurmët e viruseve dhe baktereve që mund të infektojnë njerëzit janë gjetur të ruajtura në permafrost.

Një mostër e mushkërive nga trupi i një gruaje të zhvarrosur në vitin 1997 nga permafrost në një fshat në Gadishullin Seward të Alaskës përmbante material gjenomik nga lloji i gripit përgjegjës për pandeminë e vitit 1918.

Në vitin 2012, shkencëtarët konfirmuan se mbetjet e mumifikuara 300-vjeçare të një gruaje të varrosur në Siberi përmbanin nënshkrimet gjenetike të virusit që shkakton linë.

Natyrisht, në botën reale, shkencëtarët nuk e dinë se për sa kohë këto viruse mund të mbeten infektues pasi të ekspozohen ndaj kushteve të sotme, ose sa gjasa do të kishte virusi të ndeshej me një pritës të përshtatshëm.

Jo të gjithë viruset janë patogjenë që mund të shkaktojnë sëmundje; disa janë beninje apo edhe të dobishme për nikoqirët e tyre. Dhe ndërsa është shtëpia e 3.6 milionë njerëzve, Arktiku është ende një vend me popullsi të rrallë, duke e bërë rrezikun e ekspozimit të njeriut ndaj viruseve të lashta shumë të ulët.