Policia vullnetare në disa vende të botës ku aktualisht aplikohet ka eksperiencat e saj pozitive e negative. Në SHBA është ajo më negativja ku rezultojnë të përfshirë në krime ndaj jetës ndërsa në Europë, opozita hungareze ka akuzuar qeverinë se i përdor për të survejuar kundërshtarët politik.
Policimi Vullnetar i cili në Shqipëri me sa duket do të zëvendësojë policimin në komunitet ka edhe një risk të lartë për abuzim e deri në përdorimin për qëllime të jashtëligjshme siç tregojnë eksperienca të vendeve më të zhvilluara se ne.
Në SHBA për shembull përplasjet me komunitetin kanë shkaktuar deri në viktima, ndërsa në Hungari policia vullnetare është denoncuar për përndjekje politike.
Ja disa nga dilemat e kësaj trupe e cila do të jenë në varësin e drejtorit të përgjithshëm të policisë së shtetit si rekrutim dhe numër total ndërsa në varësi të çdo drejtori qarku në 5 orët e punës së përditshme.
1. Mungesa e trajnimit dhe profesionalizmit
• Problemi: Vullnetarët zakonisht nuk marrin të njëjtin trajnim të thelluar si oficerët profesionistë.
• Rreziku: Kjo çon në vendime të gabuara në situata të tensionuara, abuzim të pushtetit, apo dështim për të respektuar të drejtat e qytetarëve.
2. Abuzimi me pushtetin
• Problemi: Personat me prirje autoritare mund të përdorin rolin si një mjet për të kontrolluar apo frikësuar komunitetin.
• Rasti: Në disa vende (si SHBA), disa “neighborhood watch” janë përfshirë në incidente të dhunshme me pasoja fatale, për shkak të ndërhyrjeve të pamatura.
3. Mungesa e llogaridhënies dhe mbikëqyrjes
• Problemi: Vullnetarët nuk i nënshtrohen gjithmonë të njëjtave mekanizma disiplinorë si oficerët e rregullt.
• Rreziku: Kjo krijon hapësirë për sjellje arbitrare dhe përfshirje në aktivitete të paligjshme pa ndëshkim.
4. Profilizimi racor ose paragjykimet sociale
• Problemi: Vullnetarët mund të ndikohen nga stereotipet ose paragjykimet personale.
• Shembull: Raste ku persona me ngjyrë, pakica etnike ose grupe të margjinalizuara janë ndjekur apo ndaluar padrejtësisht.
5. Ndërhyrja në operacione të ndërlikuara policore
• Problemi: Në situata delikate (si ndjekje kriminale apo kontroll mase), vullnetarët mund të pengojnë operacionet.
• Rreziku: Rritje e rrezikut për qytetarët dhe vetë vullnetarët.
6. Konflikti me policinë e rregullt
• Problemi: Roli i paqartë i policisë vullnetare mund të krijojë tension me policinë profesionale.
• Rreziku: Konflikt institucional, pakësim i bashkëpunimit dhe efikasitetit.
7. Shfrytëzimi si zëvendësim i lirë për policinë profesionale
• Problemi: Qeveritë mund të përdorin vullnetarët për të mbuluar mungesën e investimeve në polici.
• Pasojë: Ulje e cilësisë së shërbimit dhe demotivim i oficerëve të trajnuar.
Ndalur tek përvoja ndërkombëtare raportet për policinë vullnetare tregojnë se në:
• SHBA: Grupet si “neighborhoodwëatch” shpesh janë problematike- rasti George Zimmerman dhe vrasja e Trayvon Martin është shembull i famshëm.
• MB (UK): “Special Constables” janë pjesë e strukturës zyrtare, por trajnohen dhe monitorohen më rreptësisht. Megjithatë, është e qartë që ata nuk zëvendësojnë policinë e rregullt.
• Hungari dhe Poloni: Ka pasur kritika për politizim të strukturave vullnetare dhe përdorimin e tyre për ndjekje të qëllimeve politike.



