Mali i Zi mund të mos jetë në gjendje të përkthejë të gjitha ligjet e BE-së në gjuhën e tij zyrtare para anëtarësimit të planifikuar në vitin 2028.
Prandaj, Komisioni Evropian po shqyrton zgjidhje të përkohshme, duke përfshirë lejimin e Malit të Zi të përdorë një gjuhë ekzistuese të BE-së, me kroatishten që shihet si opsioni më i dukshëm.
Podgorica ka investuar ndjeshëm në kapacitetin e saj administrativ dhe siguron se puna do të përfundojë në kohë. Por ekzekutivi i BE-së ka filluar të shqyrtojë planet e emergjencës, thanë zyrtarët e BE-së për Euronews.
Mali i Zi synon të bëhet anëtari i 28-të i Bashkimit Europian deri në vitin 2028. Por, përpara kësaj, vendi duhet të miratojë dhe të përkthejë acquis-in e BE-së, pra dhjetëra mijëra ligje dhe akte që përbëjnë kuadrin ligjor të bllokut. Në Bruksel po rriten shqetësimet se Podgorica mund të mos arrijë ta përfundojë këtë proces në kohë.
“Mali i Zi do të duhet të përgatisë përkthimet e acquis-it në gjuhën e tij zyrtare në kohën e duhur përpara anëtarësimit dhe të trajnojë një numër të mjaftueshëm përkthyesish dhe interpretësh, të nevojshëm për funksionimin e duhur të institucioneve të BE-së pas anëtarësimit”, thuhet në kuadrin e negociatave të vendit me BE-në.
Një nga arsyet lidhet me shqetësimet e Kroacisë për cilësinë e disa teksteve ligjore të përkthyera. Zagrebi është gjithashtu i përfshirë në një mosmarrëveshje dypalëshe me Malin e Zi, e cila mund të vonojë procesin e anëtarësimit.
Që nga anëtarësimi i Kroacisë në vitin 2013, sasia e legjislacionit të BE-së është pothuajse dyfishuar. Vendet kandidate duhet të përkthejnë të gjithë legjislacionin përkatës në gjuhën e tyre të ardhshme zyrtare. Institucionet e BE-së janë përgjegjëse vetëm për kontrollin përfundimtar përpara publikimit të akteve në Fletoren Zyrtare të Bashkimit Europian në momentin e anëtarësimit.
Por përkthimi është vetëm një pjesë e përgatitjes gjuhësore. Disa ligje duhet të përshtaten edhe me kontekstin institucional të vendit kandidat, për shembull duke përcaktuar se cilat autoritete do të jenë përgjegjëse për mbikëqyrjen.
“Shërbimet e Komisionit janë në kontakt të rregullt me Malin e Zi dhe po shqyrtojnë ritmin e punës në këtë drejtim”, tha një zëdhënës i Komisionit Europian.
Komisioni po vlerëson disa mundësi për një përjashtim të mundshëm, përfshirë lejimin e Malit të Zi që të përdorë përkohësisht një gjuhë tjetër zyrtare të BE-së, derisa të ketë kohë të plotësojë boshllëqet dhe të përkthejë me saktësi pjesën e mbetur të legjislacionit.
Vendimi do t’i takonte Podgoricës, por kroatishtja është kandidati më i dukshëm. Ajo është e vetmja gjuhë zyrtare e BE-së që ndan karakteristika themelore me gjuhën malazeze dhe është e kuptueshme për një folës të saj.
“Gjuha standarde malazeze i përket të njëjtës vazhdimësi dialektore si gjuhët standarde boshnjake, kroate dhe serbe, dhe të gjitha janë reciprokisht të kuptueshme”,
thuhet në një studim të fundit për gjuhën malazeze.
Megjithatë, kjo është vetëm një nga disa mundësi dhe mund të mos pritet mirë në Malin e Zi. Politika e identitetit ka një peshë të fortë në Ballkanin Perëndimor dhe Podgorica ka luftuar për vite me radhë që gjuha malazeze të njihet zyrtarisht në arenën ndërkombëtare.
Përjashtimet e tilla nuk janë të reja. Malta krijoi një precedent kur, për shkak të mungesës së përkthyesve të kualifikuar, siguroi një përjashtim të jashtëzakonshëm dhe të përkohshëm nga detyrimi për të përkthyer të gjitha aktet e BE-së në maltisht për tre vjet pas anëtarësimit në vitin 2004. Pjesa e mbetur e përkthimeve duhej të përfundonte deri në fund të vitit 2008.
Edhe Irlanda është një rast tjetër, megjithëse me një ndryshim të rëndësishëm. Përjashtimi i saj erdhi dekada pas anëtarësimit, kur irlandishtja u bë gjuhë e plotë zyrtare e BE-së, dhe përkohësisht u pezullua detyrimi për përkthimin e të gjitha akteve të BE-së në irlandisht.
Në këtë mënyrë, Brukseli ka treguar fleksibilitet dhe nuk e ka trajtuar përkthimin e plotë të acquis-it si një kusht absolut për anëtarësimin.
Megjithatë, në rastin e Malit të Zi, zgjidhja më e dukshme për problemin mund të jetë edhe më e vështira për t’u pranuar politikisht.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
