“Lumina”, super-simulimi që rikrijon lindjen e universit dhe galaktikat e para

Një ekip ndërkombëtar studiuesish ka zhvilluar modelin më të detajuar të universit të hershëm të realizuar ndonjëherë. 

Simulimi i quajtur “Lumina”, i publikuar në revistën shkencore Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, rikrijon mënyrën se si yjet dhe vrimat e zeza të para transformuan kozmosin pas Shpërthimit të Madh (Big Bang).

Për ndërtimin e këtij modeli u deshën gati tre vjet punë dhe mbi 15,000 njësi përpunimi grafik në superkompjuterin Frontier në SHBA. 

Sipas autorit kryesor, Oliver Zier nga Qendra për Astrofizikë Harvard & Smithsonian, “Lumina” mbulon 100 herë më shumë hapësirë se simulimet e mëparshme, duke përfshirë një rajon me diametër prej rreth 1.5 miliardë vitesh dritë (për krahasim, galaktika jonë Rruga e Qumështit është rreth 100,000 vite dritë e gjerë).

Simulimi u lejon shkencëtarëve të vëzhgojnë procesin e rijonizimit, fazën kyçe kur rrezatimi ultravjollcë nga burimet e para të dritës transformoi atomet e hidrogjenit dhe heliumit, duke lejuar dritën të udhëtojë lirshëm në hapësirë dhe duke formësuar galaktikat. 

Për herë të parë, ky model studion ndikimin e të dy këtyre elementeve njëkohësisht, duke kapur si pamjen e gjerë të rrjetit kozmik, ashtu edhe detajet e galaktikave individuale.

“Lumina” do të shërbejë si një mjet krahasues për vëzhgimet reale që vijnë nga Teleskopi Hapësinor James Webb. 

Ekspertët shpjegojnë se nëse të dhënat përputhen, teoritë aktuale mbi evolucionin e universit forcohen. Megjithatë, nëse ka mospërputhje, kjo mund t'u japë shkencëtarëve të dhëna të reja mbi ligje të panjohura të fizikës që mund të mungojnë në modelet e sotme.