Dokumente të reja kanë zbuluar se shërbimet britanike të sigurisë dhe figura të larta të policisë kanë marrë pjesë në hartimin e Aktit kontrovers të Trashëgimisë, ligj që u kritikua gjerësisht për ofrimin e imunitetit ndaj ndjekjes penale për krime të kryera gjatë Trazirave në Irlandën e Veriut.
Hetimi i publikuar nga media investigative “Detail” dhe i ndarë me “The Guardian” nxori në pah ekzistencën e një grupi sekret pune të krijuar në vitin 2020, ku merrnin pjesë ish-drejtues të policisë, zyrtarë të sigurisë kombëtare dhe përfaqësues të institucioneve shtetërore britanike. Dokumentet tregojnë se grupi kontribuoi në formulimin e ligjit të miratuar në vitin 2023 nga qeveria e atëhershme konservatore.
Ligji, i cili parashikonte imunitet të kushtëzuar për ish-ushtarë dhe paraushtarakë të përfshirë në konfliktin e Irlandës së Veriut, u kundërshtua nga të gjitha partitë politike në rajon dhe nga organizatat e viktimave. Kritikët argumentojnë se ai pengonte hetimet për vrasje dhe shkelje të të drejtave të njeriut, sidomos në rastet ku dyshohej për përfshirje të forcave shtetërore dhe të shërbimeve sekrete.
Daniel Holder nga organizata për të drejtat e njeriut CAJ deklaroi se përbërja e grupit ngre pikëpyetje serioze mbi pavarësinë e procesit. Sipas tij, “vetë institucionet që mund të ishin objekt hetimesh ishin të përfshira në hartimin e politikës që kufizonte këto hetime”.
Ndër pjesëmarrësit e grupit ishin ish-shefi i policisë së Irlandës së Veriut George Hamilton dhe ish-zyrtarja e sigurisë kombëtare Madeleine Alessandri. Procesverbalet tregojnë se diskutimet fokusoheshin në mbylljen e hetimeve për rreth 3,500 vdekje të lidhura me konfliktin brenda dy viteve.
Familjarët e viktimave reaguan ashpër ndaj zbulimeve. Mark Thompson nga organizata “Relatives for Justice” tha se mijëra familje ende kërkojnë drejtësi dhe se përfshirja e agjencive shtetërore në këtë proces minon besimin te transparenca dhe drejtësia.
Qeveria aktuale britanike ka nisur procesin për shfuqizimin e pjesëve kryesore të Aktit të Trashëgimisë, përfshirë dispozitat për imunitetin.



