Nëse po pyesni veten pse këngëtarja Taylor Swift nuk iu përgjigj postimit tuaj në rrjetet sociale ku e uronit fejesën, atëherë Fjalori i Kembrixhit ka një fjalë: parasocial.
E përcaktuar si fjalë që përfshin ose lidhet me një lidhje që dikush ndjen midis vetes dhe një personi të famshëm që nuk e njeh, fjala parasociale është zgjedhur nga fjalori si fjala e vitit, pasi njerëzit u drejtohen chatbot-eve, influencuesve dhe personazheve të famshëm për të ndjerë lidhje në jetën e tyre online.
Termi u shfaq për herë të parë në vitin 1956, kur sociologët e Universitetit të Çikagos vunë re shikuesit e televizionit që angazhoheshin në marrëdhënie “parasociale” me personalitete të ekranit, duke pasqyruar lidhjet e tyre me familjen dhe miqtë, por kjo ishte një lidhje njëkahëshe.
Mundësitë për marrëdhënie asimetrike janë shtuar shumë në epokën e internetit, me mediat sociale dhe tani inteligjencën artificiale që po marrin një term akademik të veçantë në rrjedhën kryesore.
“Parasocial kap frymën e vitit 2025”, tha Colin McIntosh, redaktor i Fjalorit të Kembrixhit.
Miliona njerëz janë të angazhuar në marrëdhënie parasociale; shumë të tjerë janë thjesht të intriguar nga rritja e tyre. Të dhënat e pasqyrojnë këtë, me faqen e internetit të Fjalorit të Kembrixhit që sheh rritje të kërkimeve për “parasocial”.
Fjalori përmendi fejesën e Swift me yllin e NFL-së, Travis Kelce, dhe albumin me rrëfim të Lily Allen, “West End Girl”, si momente parasociale të vitit, ku chatbot-et e inteligjencës artificiale u përmendën gjithashtu ndërsa ata u bënë persona të besuar, miq ose partnerë romantikë.
Simone Schnall, profesoreshë e psikologjisë sociale eksperimentale në Universitetin e Kembrixhit, tha se marrëdhëniet parasociale kanë ripërcaktuar famën dhe me inteligjencën artificiale, mënyrën se si njerëzit e zakonshëm bashkëveprojnë në internet.
Schnall tha se njerëzit janë drejtuar te influencuesit, ndërsa besimi në mediat kryesore dhe tradicionale po bie, gjë që mund të çojë në marrëdhënie të pashëndetshme dhe intensive me yjet e mediave sociale.
Ndërkohë, lidhjet parasociale me personazhe të famshëm si Swift mund të çojnë në interpretime obsesive të teksteve të këngëve dhe diskutime të nxehta online.
Të rinjtë janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj chatbot-eve që ofrojnë iluzionin e një marrëdhënieje.
“Trendet parasociale marrin një dimension të ri, pasi shumë njerëz i trajtojnë mjetet e inteligjencës artificiale si ChatGPT si ‘miq’, duke ofruar pohime pozitive ose si një zëvendësues për terapi”, tha ajo.
Fjalori shtoi ose përditësoi disa fjalë që lidhen me inteligjencën artificiale këtë vit, përfshirë “slop”, termin për imazhe dhe video të prodhuara në masë dhe pa kuptim të inteligjencës artificiale që po mbushin rrjetet sociale në të gjithë botën.
Një tjetër është “memeify”, akti i shndërrimit të një imazhi në një meme që përhapet me shpejtësi në internet.



