Liderëve të BE-së u kërkohet të përdorin asetet e ngrira ruse për të financuar mbrojtjen e Ukrainës

Liderëve europianë po u kërkohet të vendosin nëse do të përdorin asetet e ngrira të Rusisë për të financuar mbrojtjen e Ukrainës në një kohë presioni nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Në një samit në Bruksel të enjten, udhëheqësve të BE-së do t’u kërkohet të mbajnë premtimin për të gjetur para të nevojshme urgjentisht për Ukrainën, me Kievin nën presion për të lëshuar territor ndërsa Rusia vazhdon përparimin në fushën e betejës.

Duke folur në Parlamentin Europian në prag të samitit, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen , tha: “Nuk ka akt më të rëndësishëm të mbrojtjes europiane sesa mbështetja e mbrojtjes së Ukrainës.”

Ajo shtoi se ditët e ardhshme do të jenë vendimtare në sigurimin e kësaj mbrojtjeje.

Von der Leyen tha se Europa duhet të marrë përgjegjësinë për sigurinë e saj në një botë që ajo e përshkroi si “të rrezikshme dhe transaksionale”, duke shtuar: “Ky nuk është më opsion. Është një domosdoshmëri.”

Më herët këtë muaj, Von der Leyen propozoi dy mundësi për të financuar nevojat urgjente të Ukrainës për mbrojtje dhe civile në vitet 2026 dhe 2027, huamarrje të përbashkët nga BE-ja ose një e ashtuquajtur “kredi për dëmshpërblime” e siguruar kundrejt aseteve të ngrira të Rusisë në bllok.

Belgjika, e cila strehon pjesën më të madhe të aseteve ruse të imobilizuara me vlerë 210 miliardë euro në BE, thotë se nuk ka garanci të mjaftueshme se shtetet anëtare do t’i vinin në ndihmë nëse skema do të dështonte, duke e lënë Brukselin me një faturë prej disa miliardë eurosh.

Banka qendrore ruse njoftoi këtë javë se po kërkonte 230 miliardë dollarë dëmshpërblim kundër Euroclear, depozitarit të letrave me vlerë me seli në Bruksel që mban pjesën më të madhe të pasurisë sovrane të Rusisë në BE. 

Belgjika nga ana e saj druan se gjykatat në vendet aleate me Rusinë do të ndërmarrin veprime për të sekuestruar asetet perëndimore për të zbatuar pretendimet kundër Euroclear.

Italia është shfaqur si një aleat i rëndësishëm. Kryeministrja, Giorgia Meloni, tha se përdorimi i aseteve të ngrira të Rusisë në Evropë për të ndihmuar Ukrainën pa një bazë të fortë ligjore do t’i jepte Moskës “fitoren e parë që nga fillimi i luftës”. 

Ashtu si Belgjika, Italia argumenton se huamarrja e përbashkët e BE-së do të ishte një mënyrë më e sigurt për të financuar Ukrainën.

“Italia, e konsideron të shenjtë parimin që Rusia duhet të paguajë kryesisht për rindërtimin e kombit që sulmoi, por ky rezultat duhet të arrihet me një bazë të fortë ligjore”, u tha Meloni politikanëve italianë.

Kancelari i Gjermanisë, Friedrich Merz, tha se do të vazhdojë të luftojë për të siguruar deri në 90 miliardë euro në asete ruse të përdorshme për mbrojtjen e Ukrainës. Ai i vlerësoi shanset për të fituar një marrëveshje në “50/50” në një intervistë me televizionin publik të martën.

Merz u tha ligjvënësve se shuma do të financonte ushtrinë ukrainase për të paktën dy vjet, ndërsa përdorimi i saj do t’i dërgonte një sinjal të qartë presidentit rus, Vladimir Putin.

Ai tha se i merrte seriozisht shqetësimet e Belgjikës. “Kjo është arsyeja pse po përpiqem me partnerët tanë t’i lehtësoj ato”, tha Merz, duke argumentuar se plani i komisionit ishte në përputhje të plotë me ligjin ndërkombëtar dhe detyrimet ndërkombëtare.

Sipas skemës, Bashkimi Europian do t’i siguronte Kievit një kredi prej 90 miliardë eurosh të financuar nëpërmjet huamarrjes nga Euroclear. Kredia do të shlyhej vetëm nëse dhe kur Moska t’i paguante dëmshpërblimet Ukrainës.

Zyrtarët e BE-së thonë se pretendimi i Rusisë mbi asetet në Euroclear, të ngrira menjëherë pas pushtimit në shkallë të plotë në vitin 2022, nuk do të preket. Megjithatë, Moska argumenton se masa përbën vjedhje dhe është zotuar të hakmerret.

Zyrtarët e BE-së të përfshirë në përgatitjen e samitit kanë sugjeruar që kredia e dëmshpërblimeve është e vetmja mundësi reale, pasi përdorimi i buxhetit të BE-së do të kërkonte unanimitet.

Qeveria e Hungarisë, e cila është armiqësore ndaj Ukrainës, ka premtuar të vërë veton ndaj çdo përpjekjeje për të përdorur buxhetin e BE-së si kolateral për një kredi për Kievin. Në të kundërt, kredia e dëmshpërblimeve do të kërkonte vetëm shumicën e shteteve anëtare të BE-së, megjithëse disa diplomatë thonë se do të ishte e paimagjinueshme të izolohej Belgjika.

Javën e kaluar, BE përdori fuqitë emergjente për të ngrirë për një kohë të pacaktuar 210 miliardë euro asete ruse në bllok, duke shmangur rrezikun e humbjes së kontrollit të fondeve nëse Hungaria ose ndonjë qeveri tjetër miqësore me Kremlinin do të vinte veton ndaj rinovimit të sanksioneve, të cilat duhet të rinovohen çdo gjashtë muaj.

Belgjika ka sugjeruar që fuqi të tilla emergjente mund të përdoren edhe për të gjeneruar një kredi të BE-së për Ukrainën të siguruar nga buxheti, duke anashkaluar nevojën për unanimitet. Por vendet e tjera thonë se kjo do të ishte një kthesë ligjore shumë e largët.