Evropa mund të përballet me mungesa të ndjeshme të karburantit që në muajin e ardhshëm, si pasojë e përshkallëzimit të konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit. Paralajmërimi vjen nga drejtori ekzekutiv i Shell, Wael Sawan, i cili theksoi se situata në tregjet globale të energjisë po bëhet gjithnjë e më e tensionuar.
Sipas tij, objektet kryesore energjetike në Gjirin Persik janë dëmtuar ndjeshëm nga luftimet, ndërsa trafiku detar përmes Ngushtica e Hormuzit – një arterie jetike që përpunon rreth 20% të rrjedhës globale të naftës – është pothuajse i bllokuar.
Pasojat e konfliktit kanë nisur të ndihen menjëherë në treg. Furnizimet me karburant për avionë janë goditur të parat, ndërsa në vijim pritet të preken edhe nafta dhe benzina, pikërisht në prag të sezonit veror, kur kërkesa rritet ndjeshëm.
Duke folur në një konferencë për energjinë në Houston, Sawan shpjegoi se ndikimi i krizës po zhvendoset gradualisht nga Azia drejt Evropës. Fillimisht të prekura ishin vendet e Azisë Jugore, si Sri Lanka, Bangladesh dhe Pakistan, të cilat tashmë kanë reduktuar orët e punës dhe kanë vendosur masa racionimi për karburantin. Ndërkohë, ekonomi të mëdha si Japonia dhe Koreja e Jugut kanë nisur të përdorin rezervat strategjike të naftës.
Edhe pse Evropa mbetet më pak e varur nga furnizimet e Gjirit Persik krahasuar me Azinë, ajo nuk është e imunizuar ndaj krizës. Aktualisht, një pjesë e konsiderueshme e importeve vjen nga Afrika e Veriut, si dhe nga burime alternative si SHBA, Norvegjia dhe Afrika Perëndimore. Megjithatë, furnizimi mbetet i kufizuar dhe konkurrenca e fortë nga tregjet aziatike po ushtron presion në rritjen e çmimeve.
Kriza ka rihapur gjithashtu debatin brenda Bashkimi Evropian për mundësinë e rikthimit të furnizimeve nga Rusia. Para vitit 2022, Rusia mbulonte rreth një të katërtën e importeve të naftës së bllokut. Që atëherë, importet janë reduktuar ndjeshëm dhe BE synon eliminimin e plotë të naftës ruse deri në vitin 2027.
Ndërkohë, ndërprerja e tubacionit Druzhba pipeline përmes Ukraina që nga fundi i janarit ka shtuar tensionet. Hungaria dhe Sllovakia kanë akuzuar Kievin për vendime politike që ndikojnë në rrjedhën e furnizimeve.
Përballë kësaj situate, disa politikanë evropianë kanë kërkuar rishikimin e sanksioneve energjetike ndaj Moskës, me synimin për të lehtësuar presionin mbi tregun dhe për të frenuar rritjen e kostove. Megjithatë, Komisioni Evropian mbetet i palëkundur në qëndrimin e tij. Presidentja Ursula von der Leyen ka paralajmëruar se rikthimi te energjia ruse do të përbënte një “gabim strategjik” për të ardhmen e bllokut.
