Në vitet 1990, një organizatë e lidhur me një firmë sigurie në Milano të Italisë, dyshohet se organizonte udhëtime klandestine në Bosnje për klientë të pasur, duke bashkëpunuar me rrjete kriminale ndërkombëtare. Pjesëmarrësit paguanin shuma shumë të larta për të marrë pjesë në ekspedita të armatosura gjatë rrethimit të Sarajevës, duke gjeneruar “një mal parash” që ndahej edhe me grupet lokale të armatosura.
Pagesat ishin aq të mëdha sa, sipas dëshmive, një biznesmen shpenzoi 280 milionë lireta brenda pak orësh vetëm për “objektiva”, pa përfshirë kostot e tjera.
Këto janë elementë shqetësues të raportuar nga një dëshmitar i identifikuar si “francezi”, i cili në të kaluarën kishte qenë pjesë e organizimit prapa skenave të udhëtimeve kriminale, te shkrimtari Ezio Gavazzeni, raporton italiania ilgiorno.
Gjatë rrethimit të Sarajevës në vitet 1992-1995, një nga periudhat më të errëta të luftërave në ish-Jugosllavi, qyteti u kthye në një skenë terrori të vazhdueshëm për civilët.
Mes shumë krimeve të dokumentuara, një praktikë veçanërisht tronditëse lidhet me të ashtuquajturit “snajperistët e fundjavës”, të cilët përdornin një formë simbolike dhe çnjerëzore për të shënuar viktimat e tyre.
Sarajeva ishte nën rrethim për gati katër vite, duke u bërë rrethimi më i gjatë i një kryeqyteti në historinë moderne. Banorët jetonin nën kërcënimin konstant të snajperëve të vendosur në ndërtesa të larta dhe kodra përreth qytetit. Çdo lëvizje në rrugë mund të rezultonte fatale.
Rrugë të tëra, si e famshmja “Sniper Alley”, u bënë sinonim i frikës. Civilët, përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar, ishin objektiva të drejtpërdrejta, pa asnjë dallim apo mëshirë.
Sipas raportimeve, disa snajperistë që merrnin pjesë në këtë terror nuk ishin ushtarakë të rregullt, por individë që angazhoheshin në mënyrë sporadike, shpesh gjatë fundjavave. Kjo është arsyeja pse ata u quajtën “snajperistët e fundjavës”.
Ajo që e bën këtë fenomen edhe më makabër është pretendimi se disa prej tyre përdornin plumba me ngjyra për të “shënuar” viktimat: Plumba blu për djemtë dhe plumba rozë për vajzat.
Kjo praktikë, nëse konfirmohet plotësisht, tregon një nivel të thellë dehumanizimi dhe cinizmi, ku vrasja e civilëve trajtohej si një lojë mizore me “kode” ngjyrash.
Përtej dhunës fizike, kjo lloj sjelljeje kishte një ndikim të fortë psikologjik mbi popullsinë. Ideja se snajperët jo vetëm që vrisnin, por edhe “klasifikonin” viktimat sipas gjinisë me ngjyra, përhapte frikë dhe dëshpërim të thellë.
Ekspertët e konflikteve e konsiderojnë këtë si një formë terrori psikologjik, që synon të thyejë moralin e civilëve dhe të krijojë një ndjenjë të plotë pafuqie.
Pas luftës, shumë nga krimet e kryera gjatë rrethimit të Sarajevës janë hetuar nga gjykata ndërkombëtare, përfshirë Tribunalin Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë. Megjithatë, jo të gjitha rastet individuale janë dokumentuar plotësisht apo ndëshkuar.
Historia e “snajperistëve të fundjavës” mbetet një simbol i brutalitetit ekstrem të luftës dhe i mënyrës se si dhuna mund të marrë forma të paimagjinueshme.
Rrëfime të tilla shërbejnë si kujtesë e rëndësishme për pasojat e urrejtjes dhe luftës. Ato theksojnë nevojën për edukim, kujtesë historike dhe përpjekje të vazhdueshme për të parandaluar përsëritjen e tragjedive të tilla.
Sarajeva sot është një qytet i gjallë dhe në rindërtim, por plagët e së kaluarës mbeten të pranishme në kujtesën kolektive të banorëve të saj.
MCN TV është një televizion gjeneralist, i cili përfshin emisione, seriale, filma, dokumentarë etj. Ky televizion ka në dispozicion të tij katër studio televizive të pajisura me teknologjinë bashkëkohore.
