Sekretari i përgjithshëm i Organizatës së Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, u ka kërkuar SHBA-ve dhe Rusisë që të nënshkruajnë shpejt një marrëveshje të re për kontrollin e armëve bërthamore, pasi traktati ekzistues skadoi në atë që ai e quajti një moment të rëndë për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare.
Traktati i fundit bërthamor midis dy fuqive, marrëveshja e Fillimit të Ri, përfundoi të enjten, duke i liruar zyrtarisht Moskën dhe Uashingtonin nga një sërë kufizimesh mbi arsenalet e tyre bërthamore dhe duke shkaktuar frikën e një gare globale armatimesh.
“Për herë të parë në më shumë se gjysmë shekulli, përballemi me një botë pa kufizime detyruese mbi arsenalet strategjike bërthamore të dy shteteve që zotërojnë shumicën dërrmuese të rezervave globale të armëve bërthamore”, tha Guterres në një deklaratë të mërkurën.
Ai tha se New Start dhe traktatet e tjera të kontrollit të armëve kishin përmirësuar në mënyrë drastike sigurinë e të gjithë popujve.
“Kjo shpërbërje e arritjeve dekadash nuk mund të vinte në një kohë më të keqe, rreziku i përdorimit të një arme bërthamore është më i larti në dekada”, tha ai, pas sugjerimeve ruse për përdorimin e armëve bërthamore taktike në fillim të luftës në Ukrainë.
Rusia dhe SHBA-të kontrollojnë më shumë se 80% të kokave bërthamore në botë. Guterres i kërkoi Uashingtonit dhe Moskës të kthehen në tryezën e negociatave pa vonesë dhe të bien dakord për një kornizë pasardhëse.
Traktati, i nënshkruar në vitin 2010 në Pragë nga presidentët e atëhershëm Barack Obama dhe Dmitry Medvedev, kufizonte arsenalin bërthamor të secilës palë në 1550 koka bërthamore strategjike të dislokuara, një ulje prej gati 30% nga limiti i mëparshëm i vendosur në vitin 2002.
Medvedev tha se skadimi i traktatit duhet t’i alarmojë të gjithë. Obama shkroi në mediat sociale se skadimi i traktatit mund të shkaktojë një garë tjetër armatimesh që e bën botën më pak të sigurt.
Joe Biden ra dakord me Rusinë për të zgjatur programin “New Start” për pesë vjet pasi mundi Donald Trump në zgjedhjet e vitit 2020, por tensionet midis dy vendeve u rritën më vonë për shkak të pushtimit të Ukrainës nga Moska.
Trump shpesh ka kritikuar kufizimet ndërkombëtare mbi SHBA-në dhe ka bërë thirrje për rifillimin e testimeve bërthamore pas një moratoriumi të gjatë, megjithëse nuk ka ndjekur ende kërkesën.
Ministria e Jashtme e Rusisë tha të mërkurën se konsideronte që të dyja vendet nuk ishin më të lidhura nga ndonjë detyrim apo deklaratë simetrike brenda kontekstit të traktatit.
Federata Ruse synon të veprojë me përgjegjësi dhe maturi, por jemi gati të marrim kundërmasa vendimtare nëse kërcënohet siguria kombëtare.



